نویسنده موضوع: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***  (دفعات بازدید: 8981 بار)

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***    جلسه هجدهم ( 18 یا 19 / 6 / 2011 )29/3/90[/t]
یکی از حاضران: مرحوم فیض در مقدمه صافی فرموده اند: یکی از مصادیق تفسیر به رأی این است که مثلا بگوییم: منظور از فرعون در إذهب الی فرعون انه طغی، فرعون نفس است، که همان تفسیر به نفس است. پیامبر هم فرموده اند: ان القرآن لذلول ذو وجوه، فاحملوه علی أحسن الوجوه
استاد: مسأله تفسیر به رأی بسیار خوب و دلنشین است که در مقدمه تفسیر آمده است. شما مقدمه تفسیر تبیان را ببینید که مال شیخ الطائفه و از متقدمین است. ایشان می گوید: نباید محتملات را رها کنیم. صرف این که مفسری بگوید: یحتمل که معنای آیه این باشد، نمی توان گفت تفسیر به رأی کرده است. تفسیر به رأی جایی است که اسناد بدهیم و بگوییم قرآن این را می گوید. نه اینکه احتمال دارد. تازه این حرف ها بر این مبنا است که استعمال لفظ در اکثر از معنا ممکن نباشد. خب با این مبنا اگر کسی بگوید: فرعون، یعنی فرعون نفس، تفسیر به رأی است. چون فقط یک معنا مراد خداست و آن هم فرعون مصر است. پس هر که بگوید فرعون نفس، تفسیر به رأی کرده است؛ چون علی المبنا یک معنا بیشتر نیست(7) روایت حمل بر احسن وجوه هم مؤید من است. چون هر کسی یک وجهی را احسن می پندارد. چون احسن الوجوه یعنی احسن الوجوه نزد خودتان. اگر فقط یک وجه منظور بود، باید می گفتند توقف کنید و بروید بپرسید نه این که بگویند: فاحملوه علی احسن الوجوه
دقیقه 9 : استاد مبنای خود را تکرار کردند که مطلب حقی که لفظ قابلیت آن را داشته باشد، قطعا مراد است. صرف این که من مطلبی را صحیح می دانم، دلیل نمی شود که نزد خدا هم صحیح باشد
نباید عناصر را مخلوط کرد. نمی توان گفت مراد از موسی، پیامبر اولواالعزم است و منظور از فرعون، نفس است و آیه می گوید: ای حضرت موسی به سوی فرعون نفس برو
سوال. استاد: من گفتم: هر آیه تفسیر آفاقی هم دارد و منحصر در تفسیر انفسی نیست
باید سبک و سیاق مطالب و رؤوس اصلیه را باید از خود اهل بیت بگیریم
فایده این عرض های من این است که دیگر روایاتی که تفسیر آیات وارد شده، به راحتی رد نمی کنیم. همان طوری که خودشان فرمودند: اگر کلامی به ما منسوب است، زود ردش نکنید. اگر این مبنایی که عرض شد، سر برسد، روی روایات تفسیری بیشتر عنایت می کنیم و از راه بُرد امام معصوم یاد می گیریم که چه کار دارند می کنند و چی دارند به یاد می دهند و نحوه ی ارئه ی طریق را از آنها یاد می گیریم. اما اگر در هیچ روایتی نه اشاره ای نه توضیحی درباره ربط موسی و فرعون به امور نفسانیه وجود نداشت، ما هم ربط نمی دهیم
عرض من هم در مقام ثبوت بود نه اثبات که اگر مطلب حق است عندالله و این کلاک هم می تواند آن را نشان دهد و استعمال لفظ در اکثر را هم ممکن دانستیم . . . اما طریق اثبات یک بحث گسترده ای است که فعلا درصددش نیستیم
یک بحث این است که قبل از بیان معصوم ، ظهورات کتاب حجت است یا نه؟ ببینید چقدر بحث شده بین علما. آنهایی که حجت می دانند، می گویند: ما در ظهور کتاب منتظر روایت نمی مانیم
قضیه اعتراض دو طلبه به ذکر اقوال مفسرین در تفسیر قرآن (17) تا ( 18). مرحوم صاحب وسائل 80 روایت آورده اند بر عدم جواز اخذ به ظواهر قرآن
قضیه رد شهادت طلبه ای که زبدة الاصول شیخ بهایی را می خوانده است توسط صاحب وسائل(19)
علینا ان نلقی الیکم بالاصول و علیکم التفریع، مختص فقه نیست. در تفسیر هم مصداق دارد
اگر بگویید احتمال دارد که فرعون به معنای فرعون نفس باشد ولی به قرآن نسبت نمی دهیم و نمی گوییم تفسیر انفسی قرآن است، اشکال ندارد. حتی وقتی روایتی در ذیل آیه ای مطرح شده، اگر بخواهمی مضمون آن را به قرآن نسبت دهیم، باید سند روایت و سایر ضوابط را بررسی کنیم. هر روایتی که قابل قبول قطعی نیست. ولی در حد قرینه و شاهد خوب است
یک مصداق مثال بزنم: قبلا عرض کردم که یک سوال این است که آن ملکی که وحی را می آورد، حرف می زد. حداقل بعضی از وحی ها که اینگونه بوده که می گفته: قل، إقرأ و . . . یک سوال این است که آیا تمام وحی ها این چنین بوده؟ و حتی در موردی هم که ملک وحی می خواند، آیا این کلام الهی یک سابقه ای داشته که از طریق آن و روی آن می خواند و آن را تلاوت می کرد برای حضرت یا این که ابتدائاً لفظ را از ناحیه خداوند، تلقی کرده بود؟ یعنی آیا وحیی که ملک می آورد، نظیر آن صدایی است که حضرت موسی از درخت تلقی کرد، یعنی ملک صدا را تلقی می کند و برای پیامبر می خواند یا اینکه ملک در عالم ملکوت به چیزی دستیابی می کند و آن را برای پیامبر تلاوت می کند؟ یعنی این لفظ سابقه ای دارد بیش از تلقیِ مستقیم صوت. عرض هم کردم که شاید متجاوز از چهل آیه و واژه ی قرآنی، در این باره، قابل تحقیق است. خب، روی این فرض که بگوییم اصل قرآن یک حالت کتابت دارد و لفظ مرحله ی دوم و قرائت آن کتاب است، نتلوا علیک. دو تا آیه هست که دلالتش خیلی روشن است. یکی: رسول من الله یتلو صحفا مطهرة فیها کتب قیمة و دومی که واضح تر است: فی صحف مکرمه مرفوعة مطهرة بایدی سفرة: صحفی است که در دست سفیران است. یک احتمال انفسی هم در ذهنم آمد بعد از دیدن قبل و بعد آیه و سیاق{ البته با فرض این که قائل شویم هر آیه ای تفسیر انفسی دارد}: اول می فرماید: اما من جائک یسعی و هو یخشی . . . و ما یدریک لعله یزکی . . . کلا انها تذکرة. تذکره که مال ملک وحی نیست بلکه مال بندگانی است که آیات قرآن را می شنوند. فمن شاء ذکره. حالا می گوید: فی صحف مکرمه. صحف در این جا یعنی فقط همان صحف وحی که ملک می آورد یا احتمال هم دارد که منظور از صحف، قلب نورانیِ مؤمنانی باشد که قرآن را حافظ و عاملِ به آنند؟ تعبیر انها تذکره، ذهن مرا به سمت این احتمال برد. یعنی قرآنی که که با آن معامله ی تذکره کنیم، می شود صحف مکرمه یعنی یک قلبی می شود که قرآن در آن وارد می شود و مکرم می شود. مرفوعة مطهرة ( و العمل الصالح یرفعه) شواهدی از روایات هم دارد که بعدا عرض می کنم. بایدی سفرة. این قرآن کریم در دستان سفیران است. یک معنای سفیر یعنی رسول و فرستاده. اما معنای دیگری هم دارد. یکی از معانی سفیر، کاتب است. سفر به معنای کتاب است. به معنای کسی که اهل سفر است هم آمده. این صحف در اختیار این سفیران است. در مقابل، درباره ی کسانی که اهل این تذکر نباشند، می فرماید: قتل الانسان ما اکفره، یعنی از این تذکر استفاده نمی کند. این یک احتمال. نمی توانیم بگوییم قرآن می گوید: کسی که عامل به قرآن است، سفیر بارّ است و صاحب صحف مکرمه است؟ فقط در حد احتمالی است که به ذهن آمده است. ولی می رویم سراغ روایات تا ببینیم شاهدی پیدا می کنیم یا نه؟ من رفتم سراغش. مفسران نوعاً گفته اند: منظور از صحف همان امر ملکوتی است. سفره هم یعنی ملائکه. یک قولی هم از قدیم بوده که در المیزان درباره اش گفته اند: و هو کما تری! آن احتمال این است: سفره یعنی همان کاتبان وحی که نزد پیامبر بودند و وحی را می نوشته اند. کاتبانی که کرام و برره هستند. ظاهرش هم همان کما تری است. اما احتمال من با این فرق دارد. من گفتم: فمن شاء ذکره، یعنی کسی که عامل به قرآن باشد و نور معارف قرآن، در قلبش آمده باشد. شاهدش این است که: امام صادق فرمودند: الحافظ للقرآن، العامل به که همان تذکره است، مع السفرة الکرام البررة. البته نفرموده که خود سفره هستند ولی یک قدم نزدیک شدیم. معلوم شد که آن سفره یک جوری هستند که حافظ و عامل به قرآن با آنهاست. معیتی است که یک سنخیتی باعثش شده است. مخصوصا این که احتمال دارد واژه مع تصحیف شده ی مِن باشد. شاید چون کاتب من السفره برایش عجیب بوده خیال کرده غلط است و تبدیلش کرده به مع. البته نسخه ی مع هم فی الجمله شاهد عرض من هست. ولی اگر مِن باشد، خیلی واضح تر است
ولی در عین حال تا روایت قطعی نباشد، ما نمی توانیم به صورت قطعی بگوییم که قرآن می گوید: عامل به قرآن همان سفره برره است اما به عنوان بحث علمی احتمالش به ذهن می آید و با این شاهد روایی هم تقویت می شود
مقدمه تفسیر، تفسیر جدّ صاحب جواهر است به نام مرئات الأنوار. ایشان تمام اطلاعاتی که از روایات معصومین داشتند، در توضیحی که معصومین در ذیل واژه های قرآنیِ تأویلی دارند، طبق حروف الفبا آورده اند(37) ولی متاسفانه کار ایشان بعدها ادامه پیدا نکرده است
اگر احتمالی که به ذهنمان می آید، از همان اول بگوییم: این حرف را نزن، داری منحرف می شوی یک جور است و اگر بگوییم : این راه، راه خلاف نیست. احتمال باید مطرح شود و در فکر باشیم که برایش شواهد پیدا کنیم و پرونده این بحث باز باشد، بعدا به هر تفسیر روایی و فرمایشات معصومین بر می خورید، به دنبال پیدا کردن شاهدی برای احتمالتان هستید. یعنی وقتی سراغ روایات می رود، به جای این که یک چشم داشته باشد و ظاهر روایت را ببیند و رد شود، ده تا چشم دارد و هر مسأله ای که در پرونده اش در ذهن باز است، یک چشم ذهنی و علمی یک نور نفسانی است. شواهدی را پیدا می کند که دیگران یمرون علیها و هم عنها معرضون
پس باید بپذیریم که اصل طرح احتمالات، انحراف نیست. چون ما نمی خواهیم بگوییم قرآن این را می گوید. بلکه برای این که بگردیم و شواهدی برای آن پیدا کنیم بر له یا علیهِ آن
سوال. استاد: وقتی می فرماید: ذو وجوه ، آیا یعنی همه ی وجوهش ناحق است و فقط یک وجهش حق است؟ ظاهرا این طور نیست(40) همان روایتی که می فرماید نزل علی سبعة احرف، دنباله اش دارد: و أَدْنَى‏مَالِلْإِمَامِ‏ أَنْ يُفْتِيَ عَلَى سَبْعَةِ وُجُوهٍ ثُمَّ قَالَ‏ هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ‏. معلوم می شود همه هفت وجهش حق است
دقیقه (44) درباره فاعرضوه علی کتاب الله تا ( 45)
اگر دادن احتمالی در قرآن که صریحا در روایات نیامده، یک کار حرام بود، ائمه میخش را می کوبیدند، نظیر قیاس و دیگر امثال شیخ تفسیر تبیان را نمی نوشتند. مقدمه تفسیر تبیان در تفسیر به رای را مطالعه کنید که فرموده اند: صرف این که احتمال بدهیم، تفسیر به رای نیست(48)
یکی از حاضران: در روایات بابی داریم: که خود معصومین السفرة الکرام البررة هستند. استاد: خیلی شاهد خوبی است. باید نظیر این شواهد را جمع آوری کرد(50)
گفته بود: الم: الف یعنی استالین، لام یعنی لنین، میم یعنی مارکس!
تشبیه خوف از تفسیر به رأی به خوف یک باحث سُنی از متعه ( 56 )
بحثی درباره این که اصل قرآن لفظ است یا کتابت. و اینکه کتابت قرآن، پشتوانه ی وحی دارد و این که می گویند: فینیقی ها الفبا را اختراع کرده اند، ثابت نیست و اینکه حروف به صورت نورانی در قلب حضرت آدم، جلوه کرد تا دقیقه (63)
دقیقه(64) درباره عبدالله بن سبا که برخی گفته اند: همان عمار یاسر است و شواهدی هم آورده است که سبأی و یمنی بوده است و اینکه آقای عسکری گفته اند: شخصیتی مختلق است، برای من ثابت نیست. یکی از حاضران: علامه طباطبایی هم می گویند: چنین شخصیتی وجود خارجی ندارد. استاد: ولی وقتی به فرمایش آقای عسکری مراجعه کردم، برایم خودم اطمینان آور نشد تا دقیقه (70)
سوال از صحت ارتباط دادن حرمت لمس خط قرآن، به اینکه اصل قرآن کتابت بوده نه لفظ، و گرنه کتابت دیگر تقدسی ندارد. استاد: . . . تا دقیقه (73)
سلام علی آل یس وطه  ____________http://www.iranclubs.org/forums/showthread.php?t=129092______
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء    آخرین ویرایش توسط عبدالعلی69; در 10:03PM.. [/t]
عبدالعلی69 الأن بر روي خط است نقض قوانین توافقی : درخواست برای رسیدگی ناظر   [/t]
[/td][/tr][/table]

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   جلسه 19 : ( 20 / 6 / 2011 )30/3/90وانشالله اصلاح میشود کلمات بهم چسبیده
سؤال: در رواة کافی کسانی هستند که متبیّن الفسق هستند. پاسخ استاد تا دقیقه (4)
روش بحث علمی تا دقیقه (8)
سوال از اختلاف قراءات. استاد: احتمال دارد اختلاف قرائات چیز بدی نباشد و اصلاً حُسن قرآن و یکی از از حیثیات کما قرآن باشد.
بسم الله الرحمن الرحیم
دیروز یکی از آقایان مطلبی را راجع به تفسیر به رأی از تفسیر صافی نقل کردند که امروز متن آن را آورده ام بخوانیم. متن تفسیر با نقل دیروز آقا متفاوت است. ایشان در مقدمه خامسه می فرمایند:
المقدمةالخامسةفينبذمماجاءفيالمنعمنتفسيرالقرآنبالرأيوالسرفيه. رويعنالنبي (صلىاللهعليهوآله) أنهقال: منفسرالقرآنبرأيهفأصابالحقفقدأخطأ. [ یعنی اگر مصیب هم باشد، مخطئ است ]وعنه (عليهالسلام): منفسرالقرآنبرأيهفليتبوأمقعدهمنالنار. وعنهوعنالأئمةالقائمينمقامه (عليهالسلام) أنتفسيرالقرآنلايجوزإلابالأثرالصحيحوالنصالصريح. وفيتفسيرالعياشيعنابيعبدالله (عليهالسلام) قال: منفسرالقرآنبرأيهإنأصابلميؤجروإنأخطأفهوبعدمنالسماء. وفيهوفيالكافيعنالصادقعنأبيه (عليهماالسلام) قالماضربرجلالقرآنبعضهببعضإلاكفر. أقول: لعلالمرادبضرببعضهببعضمتشابهاتهإلىبعضبمقتضىالهوىمندونسماعمنأهلهأونوروهدىمنالله،
تا می رسند به اینجا که می فرمایند: ولايخفىأنهذهالأخبارتناقضبظواهرهامامضىفيالمقدمةالأولىمنالأمربالاعتصامبحبلالقرآنوالتماسغرائبهوطلبعجائبهوالتعمقفيبطونهوالتفكرفيتخومه [ یا نجومه ]وجولانالبصرفيهوتبليغالنظرإلىمعانيهفلابدمنالتوفيقوالجمع. [ همین مطلب را شیخ هم در مقدمه تبیان بیان فرموده اند و با تقسیم آیات به چهار بخش این تناقض را برطرف می کنند. می فرمایند: یک بخش از آیات است که از مفادش معلوم است که از علوم الهی است و ما نباید درباره حرف بزنیم. بخشی از آیات ظواهری است مربوط به محاورات عرف عام. چه کسی گفته ما سراغ این بخش نرویم؟ نیازی به وجود روایت هم نیست مانند ( و لا تقتلوا النفس التی حرم الله الا بالحق: کسی را به ناحق نکشید ) آیا باید درباره چنین آیاتی صبر کنیم تا روایتی برسد؟! بخش سوم آیاتی است که مجمل است. یعنی مفادش از حیث دلالت روشن است ولی جزئیاتش مجمل است مانند ( اقیموا الصلاة ). بخش چهارم هم مشترکات لفظی است به این معنا که در یک کلام چند تا احتمال وجود دارد. در این جا می فرمایند: در این جا مانعی ندارد که احتمالات بیان شود ولی نباید به طور قطعی حرف بزنیم. مرحوم فیض هم در رفع تناقض ظاهری بیان دیگری می فرمایند: ] فنقول: وباللهالتوفيقإنمنزعمأنلامعنىللقرآنالامايترجمهظاهرالتفسير [ یعنی همینی که از ظاهرش می فهمیم هست و معنایی غیر از ظاهرش ندارد]فهومخبرعنحدّنفسه وهومصيبفيالاخبارعننفسه [ در اینکه می گوید من این اندازه می فهمم ]ولكنهمخطئفيالحكمبردالخلقكافةإلىدرجتهالتيهيحدهومقامهبلالقرآنوالأخبار والآثارتدلعلىأنفيمعانيالقرآنلأربابالفهممتسعابالغاومجالارحبا [ قرآن میدان فهم و معارف است ]قالاللهعزوجل: * (أفلايتدبرونالقرآنأمعلىقلوباقفالها) * وقالسبحانه: (ونزلناعليكالكتابتبينالكلشئ). وقال * (مافرطنافيالكتابمنشئ) *. وقال: * (لعلمهالذينيستنبطونهمنهم) *. وقالالنبي (صلىاللهوآلهوسلم): إذاجاءكمعنيحديثفاعرضوهعلىكتاباللهتعالىفماوافقكتاباللهفاقبلوهوماخالفهفاضربوابهعرضالحائطوكيفيمكنالعرضولايُفهمبهشئ [ شیخ هم همین تعبیر دارند]وقال : القرآنذلولذووجوهفاحملوهعلىأحسنالوجوهوقالأميرالمؤمنين (عليهالسلام) الاأنيؤتياللهعبدافهمافيالقرآن.[ در صحیح بخاری هم هست که معروف شده بود که یک چیزی غیر از قرآن نزد حضرت امیر هست. به همین جهت مرتب از حضرت سوال می کردند. حضرت هم رد نمی کردند و یک جمله از آن می خواندند و محدثین سنی گفته اند: صحیفه همین بوده است! استاد: آخه یک خط می شود صحیفه؟!خلاصه اصل اثبات وجود صحیفه ای نزد حضرت، با صحیح بخاری ثابت می شود. بعد حضرت می فرماید: ما غیر از این ها چیزی نداریم إلا أن یعطی الله رجلاً فهماً فی القرآن ] وقال (عليهالسلام) منفهمالقرآنفسرجُمَلالعلم [ یعنی هر کس قرآن را بفهمد، مندمجات علوم را تفسیر می کند. جمل العلم یعنی خلاصه علم شبیه فرمول که چند تا کلمه بیشتر نیست ولی کلی حرف و بحث و نتائج دارد ]أشاربهإلىأنالقرآنمشيرإلىمجامعالعلومكلهاإلىغيرذلكمنالآياتوالأخبار
فالصواب [ که منظور اصلی من از نقل کلام ایشان است ]أنيقالمنأخلصالإنقيادللهولرسوله (صلىاللهعليهوآلهوسلم) ولأهلالبيت (عليهمالسلام) وأخذعلمهمنهموتتبعآثارهمواطلععلىجملةمنأسرارهمبحيثحصللهالرسوخفيالعلم[ یعنی خودش بشود جزء راسخین فی العلم ] والطمأنينةفيالمعرفةوانفتحعيناقلبه [ این ها همه تعابیر روایات است]وهجمبهالعلمعلىحقائقالأموروباشرروحاليقينواستلانمااستوعرهالمترفونوأنسبمااستوحشمنهالجاهلونوصحبالدنياببدنٍروحهمعلقةبالمحلالأعلى،فلهأنيستفيدمنالقرآنبعضَغرائبهويستنبطمنهنُبَذامنعجائبهليسذلكمنكرماللهتعالىبغريبولامنجودهبعجيبفليستالسعادةوقفاًعلىقومدونآخرينوقدعدّوا (عليهمالسلام) جماعةمنأصحابهمالمتصفينبهذهالصفاتمنأنفسهمكماقالواسلمانمناأهلالبيت (عليهمالسلام) [ نمی شود گفت چون ممکن است هر کسی این مقام را ادعا کند پس اصلش صحیح نیست][ در بحار درباره اشخاص دیگر مانند عیسی بن عبدالله هم انت منا اهل البیت دارد ][ اینها اشخاصی هستند که روایات را شنیده اند و از سرچشمه نوشیده اند تا اینکه ریخت فکرشان ریخت فکر اهل بیت شده است قالب بندی و شاکله روحی و ذهنی اش شده شاکله ی فرمایشات اهل بیت. آیا به چنین شخصی بگوییم اصلا از خودت حرف نزن و فقط روایت نقل کن؟!]فمنهذهصفتهلايبعددخولهفيالراسخينفيالعلمالعالمينبالتأويلبلفيقولهمنحنالراسخونفيالعلم [ نحن شامل اینها هم می شود ]كمادريتفيالمقدمةالسابقة
فلابدمنتنزيلالتفسيرالمنهيعنهعلىأحدوجهين [ تفسیر به رأیی که ممنوع است، دو جور است: الأول: أنيكونللمفسرفيالشئرأيوإليهميلمنطبعهوهواهفيتأولالقرآنعلىوفقرأيهوهواهليحتج علىتصحيحغرضهومدعاه.[ اول مطلبی را که موافق هوایش است انتخاب کرده و بعدش می خواهد آیه ای را به زور طبق هوایش تفسیر کند و شاهدی برای مدعایش بیاورد و بگوید قرآن هم حرف مرا می زند]ولولميكنذلكالرأيوالهوى،لكانلايلوحلهمن القرآنذلكالمعنى [ اگر این هوا در ذهنش نبود، اصلاً از آیه این معنا را نمی فهمید]وهذاتارةيكونمعالعلمكالذييحتجببعضآياتالقرآنعلىتصحيحبدعتهوهويعلمأنهليسالمرادبالآيةذلكولكنيُلبِّسبهعلىخصمهوتارةيكونمعالجهلولكنإذاكانتالآيةمحتملةفيميلفهمهإلىالوجهالذييوافقغرضهويترجحذلكالجانببرأيهوهواهفيكونقدفسرالقرآنبرأيهأيرأيُههوالذيحملهعلىذلكالتفسيرولولارأيهلماكانيترجحعندهذلكالوجه.
وتارة [ هوای نفس ندارد بلکه می خواهد برای غرض صحیح خود از قرآن شاهد بیاورد در حالی که می داند منظور قرآن این نیست ]قديكونلهغرضصحيحفيطلبلهدليلامنالقرآنويستدلعليهبمايعلمأنهما اريدبهذلككمنيدعوإلىالاستغفاربالأسحارفيستدلعليهبقوله (عليهالسلام) تسحروا فإنالسحوربركة،ويوهمأنالمرادبهالتسحّربالذكروهويعلمأنالمرادبهالأكل [ سحری خوردن ]وكالذييدعوإلىمجاهدةالقلبالقاسيفيقولقالاللهتعالى: * (اذهبإلىفرعونإنهطغى) *،ويشيرإلىقلبهويؤميإلىأنه [ فرعون نفس ]المرادبفرعونوهذاالجنسقديستعملهبعضالوعاظفيالمقاصدالصحيحةتحسيناللكلاموترغيباللمستمعوهوممنوعمنه.[ چون می داند منظور آیه این نیست ] وقديستعملهالباطنيةفيالمقاصدالفاسدةلتغريرالناسودعوتهمإلىمذهبهمالباطلفينزلونالقرآنعلىوفقرأيهمومذهبهمعلىأموريعلمونقطعاأنهغيرمرادبهفهذهالفنوناحدوجهيالمنعمنالتفسيربالرأي
یکی از حاضران عبارت تفسیر ابن عربی را خواندند که: اذهب انت و اخوک بآیاتی و لا تنیا فی ذکری. اذهبا الی فرعون انه طغی. می گوید: إن ارید تطبیقها قیل اذهب یا موسی القلب انت و اخوک العقل بآیاتی الی فرعون النفس الأمارة الطاغیة المجاوزة حدّها بالإستعلاء و الإستیلاء علی جمیع القوی الروحانیة . . .
استاد: اینها ذوقیاتی است که هر کس می تواند بگوید و منظور من از تفسیر انفسی اصلاً این گونه تفسیرات نیست. قرائت خاص خودش را دارد. ( جابر کان یقرأ هذه الآیة ). اصلا انتقال تفسیر انفسی به دیگران گاهی اوقات محال است. چون در نفس هر کس محقق می شود فقط او می فهمد. مثلا اگر قرار باشد در سیر و تکاملی که خدا برای مؤمنش قرار داده، بعث انبیا صورت بگیرد، صرف این نیست که بگوییم موسای قلب و برو به سوی فرعون نفس و از این حرفها. بلکه کسی که در مسیر تفسیر انفسی است، باید به این حقیقت برسد. بنی اسرائیل باید منتظر باشند تا یک موسایی مبعوث شود. با تخیل که درست نمی شود. وقتی مبعوث شده که امر مبهمی نیست و اظهر من الشمس است. در وجود کسی که این امر محقق شود، او نمی تواند بیاید به دیگران توضیح دهد و بگوید: یعنی موسای قلب. دیگران چیزی نمی فهمند و برایشان فایده ای ندارد (38)
قرآن اکسیر گونه است، به نحوی که اگر کسی مقصّر نباشد، او را عوض می کند و بعد از مدتی برایش واضح می شود که اشتباه کرده است (41)
سوال. استاد: اگر بعد از این که خود را از هواهای نفسانی تزکیه کرد که مبادا این احتمال ناشی از انگیزه های خودش باشد، این احتمال به ذهنش بیاید عیبی ندارد بگوید. اما قبل از تخلیه نفس از هواها نباید بگوید؛ چون به قول صاحب جواهر در فقه: هر احتمالی را نگویید چون کم کم وجه و سپس قول می شود! البته این نشدنی است! (47) اما کسی که با ضوابط آشناست و محکمات را می داند و بر طبق ضوابط و بدون هواهای نفسانی و با خبرویت، احتمالی به ذهنش آمد، کسی نمی گوید که ابراز آن حرام است. این احتمالات در دراز مدت نفع های زیادی دارد. وقتی یک خبیری می بیند که بحث هنوز ناپخته است و همه ی وجوه در آن تبیین نشده است و نیاز به ابداع احتمالات صحیحه دارد، نمی توان او را از ابراز احتمال منع نمود.
قضیه آسید علی تبریزی و کسروی ملعون (52)
احتمالات هم باید طبق ضوابط باشد.
انشاءالله فردا بریم سراغ پاسخ به این سوال که: طبیعی ترین وجه در حروف مقطعه چیست؟ که عرض شد که شاید طبیعی ترین وجه این باشد مراد از قاف خود قاف باشد نه این که اشاره به چیزی باشد.
از دقیقه (63) تا دقیقه (75) بحثی درباره حدیث جابر ( کان یقرأ هذه الآیة )
یا علی   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء    آخرین ویرایش توسط عبدالعلی69; در 10:05PM.. [/t][/c][/t]
عبدالعلی69 الأن بر روي خط است نقض قوانین توافقی : درخواست برای رسیدگی ناظر   [/t]

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   جلسه بیستم ( 21 / 6 / 2011 )31/3/90
آیا شخصی که بی سواد است و نمی تواند قرآن را بخواند، می تواند مراحل قرائت را طی کند؟ تا دقیقه (5)
قضیه مرحوم کازرونی و حاج میرزا آقا (11)
مساله ظهور، مبادیِ دقیقی دارد که باید کشف و بیان شود تا اختلافات در استظهارات کم شود.
بسم الله الرحمن الرحیم
روایتی است که مرحوم مجلسی در ج 92 اسلامیه ص 215 بحار از سه مصدر آورده اند ( احتجاج و تفسیر و معانی الاخبار ) که از چند جهت قابل تامل است:
قالالصادقعليهالسلام: لمابعثاللهموسى بنعمرانثممنبعدهمنالانبياءإلىبنيإسرائيللميكنفيهمأحدإلاأخذواعليه العهودوالمواثيقليؤمنُنبمحمدالعربيالاميالمبعوثبمكة،الذييهاجرإلىالمدينة يأتيبكتابٍبالحروفالمقطعة،افتتاحبعضسوره،يحفظهامتهفيقرؤنه،قياماوقعودا ومشاة،وعلىكلالاحوال.يسهّلاللهحفظهعليهم
وقتی می خواهند خصوصیات قرآن را بیان کنند، حروف مقطعه داشتنش را مطرح می کنند. یعنی حروف مقطعه امتیازی است برای قرآن کریم در پیش گویی انبیای سابق نسبت آوردن پیامبر اسلام قرآن کریم را.(20)
پس این حروف مقطعه ای که این قدر اهمیت دارد و وجوهی هم برایش گفته اند، که در تفسیر کبیر 22 وجه برایش ذکر شده است [ گرچه تفسیر کبیر هم اختلاف است که آیا همه اش مال فخر رازی هست یا نه؟ برخی می گویند از سوره فتح به بعد را شخص دیگری تکمیل کرده است ] به هر حال اگر بخواهیم این وجوه را تقسیم بندی کنیم، بعضی هایش ساده ترین وجه و انزل الوجوه است شبیه اینکه گفته اند این حروف برای ساکت کردن سر و صدای کفار بوده است که حضرت بتوانند قرآن را برای آنها بخوانند. یا اینکه قرآن از همین حروف تشکیل شده، شما هم اگر می توانید بیاورید. این ها وجوهی است که درکش برای همه راحت است و اذهان نوع هم می پذیرد. بعضی از وجوه هم اعلی الوجوه است، و آن این است که قاف را تفسیر ربوبی بکنیم و در عالم اسماء و صفات ربوبی دنبال معنایش باشیم. بعضی وجوه هم اغمض و ابهم الوجوه است مثل این که بگوییم: قاف آن کوهی است که محیط به کره زمین است. اما طبیعی ترین وجه که بدون نیاز به ضم ضمیمه و توضیح خودش را نشان می دهد چیست؟ به نظر من طبیعی ترین وجه این است که مقصود از حروف مقطعه خود همین حرف باشد. مرحله بعدی این است که ببینیم اشاره به چه دارد؟ اشاره به اسم خاص یا کوه خاص یا نهر خاص یا امثال اینها.
سوال. استاد: برای هر چیزی چهار وجود گفته اند: وجود لفظی، کتبی، ذهنی و خارجی. هر کدام از این چهار وجود هم دو مرتبه دارند: فرد و طبیعت. یعنی خود وجود لفظی یک وجود لفظی طبیعی دارد و یک وجود لفظی فردی که بعدا توضیح خواهیم دادیم. ما تدوین و عالم کتابت را مرئات قرار می دهیم برای چیزی که وراء آن است. وقتی شما یک جمله را می گویید مثل قام زید، این جمله از دو عنصر قام و زید تشکیل شده است. برخورد شما با یک جمله بود ولی وقتی در آن دقت می کنید آن را یک مرکب می بینید. می گویید عناصر تشکیل دهنده ی این جمله زید و قام است. بعد می گویید: قام از چه تشکیل شده است؟ می گویید: از قاف و الف و میم. بعد می رسید به قاف و می گویید: خود قاف از چه تشکیل شده است؟ جواب می دهید که قاف از چیز دیگری تشکیل نشده است. یعنی این طور نیست که دو یا چند چیز دست به دست هم داده باشند و قاف را درست کرده باشند. (28) یک سوال و جواب (30) منظور هم از این که می گوییم قاف از چه چیزی تشکیل شده، شکل ظاهریش نیست بلکه منظورم این است که آن عناصری که کلام را درست می کنند، می رسیم به یک عنصری که وقتی بجه از ما می پرسد از چه درست شده است، می گوییم از هیچ چی. این دیگه خودش است. یعنی رسیده ایم به یک اصل و پایه. یک چیزی که دو چیز دست به دست هم نداده اند تا آن را درست کنند. اما در قام سه چیز دست به دست هم داده اند و درستش کرده اند. چه چیزی کلام را پدید آورده است؟ کلمات. چه چیزی کلمات را پدید آورده است؟ حروف. اما حرف را چیزی پدید نیاورده است. یعنی حرف بسیط اولیه و عنصر است یعنی خودش پدید می آورد ولی از چیزی پدید نیامده است(34) نقطه و خط پدید آورنده قاف به عنوان یکی از عناصر کلام نیستند بلکه علامت هستند برای یک عنصر. به همین جهت همین قاف در زبان دیگر نقطه ندارد. نمی خواهیم از اینکه می گوییم چیزی آن را پدید نیاورده است، بگوییم پس واجب الوجود است! بساطت یک امر نسبی است. الآن که می گوییم بسیط است یعنی در تشکیل کلام چیزی او را پدید نمی آورد.
مثلاً در عالم فیزیکی می گویند خاک و آب از چه درست شده است؟ ( واژه عنصر واژه ای یونانی به معنای پایه است] قدیم می گفتند: این ها خودشان عنصر است یعنی در عالم جسمانی همه چیز با این ها درست می شود ولی دیگر چیزی اینها را درست نمی کند. این به این معنا نیست که خدا هم آنها را درست نکرده است.(39) حالا هم می گویند که خاک از عناصری تشکیل شده است. عنصر یعنی اگر آن را بشناسی هر چیزی را بخواهی با آن درست می کنی و هر چیزی به آن بر می گردد ولی وقتی به خود این رسیدی دیگر بایست.
اگر پذیرفتیم که در وراء این عالم مُلک، عالم وجودات برزخی، وجودات جبروتی، عالم عقل و معانی و بالاتر: عالم حقائق نفس الأمریه که هیمنه و سیطره بر عالم معانی و وجودات و برزخی و عقلانی دارد. آیا در عالم حقائق این سؤال مطرح می شود یا نه؟ یعنی آیا می توانیم بگوییم: وقتی ما دستگاه خلقت را باز کنیم، با هر چه مواجه شدیم، سوال می کنیم که این از چه درست شده است؟ یعنی چه عناصر اولیه ای هستند که دست به دست هم داده اند و این را درست کرده اند؟ بعد نقل کلام می کنیم به آن عناصر تشکیل دهنده تا برسم به جایی که بگوییم این دیگر بسیط است و از چیزی درست نشده است. اگر این را در عالم حقائق جاری بدانیم، معنایش این می شود که عالم خلقت یک حقائق بسیط و اولیه دارد که همه عالم را آنها درست کرده اند با ترکیب و تجلیات و مراتبشان. روی هر حقیقتی دست بگذارید، بهره ای از آنها می بینید. ولی خودشان نمی شود گفت از چه چیزی تشکیل شده اند. اگر اینطور باشد، می خواهیم برای این حقائق بسیطه چهار مرحله درست کنیم: وجود عینی، ذهنی، لفظی و کتبی. یعنی مثلا می خواهیم آن حقائق را به لفظ تبدیل کنیم و یک وجود لفظی به آنها بدهیم یا کتبی یا ذهنی. اگر این مطابقت را درست کنیم و به ازاء آن حقائق، الفاظ قرار دهیم، اینجاست که حروف، معنای جدیدی پیدا می کنند. یعنی هر حرفی به ازاء یک حقیقت بسیطی است که حقیقتی سابقِ بر او نیست. یعنی چیز دیگری نیست که آنها را درست کند. با این حساب وقتی می گوییم قاف، نه فقط یعنی یک لفظ که بگوییم وجود خارجیش عین وجود لفظیش است. این مال دوری ما از آن چهار مرحله اش است. وقتی می گوییم قاف یعنی قاف. یعنی آن بسیطی که وقتی به لفظ آمده شده قاف. و گرنه این قاف همان امر بسیط است. همانطوریکه وقتی در کلمه به قاف می رسیم یعنی یک امر بسیط که کلمات را درست می کند ولی خودش از چیزی درست نشده است، آن امر بسیط هم اینچنین است(46)
سوال. جواب: رابطه ذاتی غیر از دلالت ذاتی است و تا این رابطه را نمی دانیم گیج هستیم مثل کسی که تا حالا آتش را ندیده، دود برای او عالم به رابطه ی بین دود و آتش نیست، دلالتی بر آتش ندارد. پس کسانی که گفته اند بین لفظ و معنایش رابطه هست، منظورشان دلالت نیست. حتی بین مکتوب با ملفوظ و وجود ذهنی و عینی یک نحو رابطه ذاتی است.(48)
پس طبیعی ترین وجه در حروف مقطعه این است که: وقتی می گوییم: قاف، یعنی خودِ آن حقیقتی که چیزی نیست جز قاف بودن. یک امر بسیط
حالا سوالی که مطرح می شود این است که: اولاً آیا شاهدی از روایات بر این حرف داریم یا نه؟ ثانیاً خیلی از زبانها قاف ندارند. آنها را چه کنیم؟ بحث های زیبایی دارد که باید انجام شود.
اول شواهد این مطلب را بگویم: دو تا روایت دیده ام. یک روایت در اصول ست عشر است که متأسفانه در جامع الاحادیث نیست. حدیث هفدهم: عن حسین بن موسی عن زرارة قال ابوعبدالله : انی لاعلم اول شیء خُلق. قلت: و ما هو؟ قال: الحروف. به نظرم می رسد این روایت یکی از شواهد احتمال من است. چون اولین چیزی که خلق شده اولین چیزی است که از ناحیه خدای متعال فیض گرفته است و از مبادی خلقت مخلوقات بعدی است.
روایت دوم روایت عمران صابی است: واعلمأنالابداع والمشيةوالارادةمعناهاواحدوأسماؤهاثلاثةوكانأولإبداعهوإرادتهومشيته الحروفالتيجعلهاأصلالكلشئ [ آیا حرف ملفوظ اصلِ مثلاً این فرش می شود؟! معلوم می شود مراد از حروف، حقائق بسیطه است که حروف ملفوظ هم دارد آن ها را نشان می دهد]ودليلاعلىكلمُدرك،وفاصلالكلمشكل،وبتلكالحروف تفريقكلشئمناسمحقوباطل،أوفعلأومفعول،أومعنىأوغيرمعنى،وعليهااجتمعت الاموركلها،دلالت خیلی خوبی دارد بر این که حروف، بسائط اولیه هستند همانطور که در عالم تدوین و لفظ و کتابت بسائط اولیه هستند. حروف حقائق بسیطه ی عالمند که خدای متعال اول اینها را آفریده و اینها هستند که همه نظام عالم را سر پا میاورند.
سوال: مشکل اینجاست که مثالهایی که حضرت در ذیل این روایت می زنند تماماً مثال های ادبی است. استاد: گرچه حضرت بعداً می آیند سراغ حروف لفظی و مکتوب و می فرمایند هر چه را بخواهی بفهمی، از دلالت این حروف می فهمی. عبارت حضرت این است: ( و النور فی هذا الموضع اول فعل الله الذی هو نور السموات و الارض و الحروف هی المفعول بذلک الفعل[ اراده اولیه] و هی الحروف التی علیها الکلام و العبارات. از اینجا به بعد رنگ کلام عوض می شود. تا حالا مطالب راقیه و اصل مقصود را پایه ریزی کردند. حالا می خواهند آن را بسط بدهند و بیایند در عالم مثال و رقائق و توضیح بدهند. به همین جهت می آیند سر کلام و الفاظ و عبارات. در ادامه می فرمایند: کلّها من الله عزوجل علمها خلقه و هی ثلاثة و ثلاثون حرفاً تا آنجا که : و الإبداع سابق للحروف و الحروف لا تدلّ علی غیر انفسها. منظور ما همین بود. طبیعی ترین دلالت این است که خودش باشد. نه اینکه دلالتِ بر چیزی بکند. خودش است نه اینکه اشاره باشد به غیر خودش.(60)
سوال. استاد: گر چه حضرت وارد الفاظ شده اند ولی می خواسته اند این الفاظ را مرئاتِ حقائق قرار دهند. اتفاقاً قبل از اینکه وارد الفاظ بشوند، فرموده اند: لم یجعل للحروف فی ابداعه لها معنی غیر انفسها [ مراجعه شود به متن روایت ]
سوال درباره اول ما خلق الله که استاد به مباحث توحید ارجاع دادند. اسمائی هم که خداوند به حضرت آدم تعلیم داد هم از همین سنخ است. لذا در روایت دارد که حضرت تا به چیزی توجه می کردند، اسم مطابق با تکوینش آن هم می آمد.
یک سؤال مطرح کنم: روایات متعددی داریم که اسم اعظم خدای متعال 73 حرف دارد. سوال این است که این 73 حرف بودن اسم اعظم مثل این است که که بچه ی کلاس اولی تا ف را یاد نگیرد، کلمه ای که در آن ف باشد نمی فهمد؟ یعنی آن 73 حرف یک حروفی دارد غیر از این 28 حرف و یک امر بسیطی است که مستقل و در عرض این حروف است که ما بلد نیستیم یا اینکه آن 73 حرف از همین 28 تا تشکیل شده است. یعنی حروف بسائط خلقت عالم که اسم اعظم هم از آنها تشکیل شده، همین 28 تاست و فقط مکرّر شده است. روی این سوال تأمل بفرماید. (66)
سوال. استاد: حضرت در ادامه می فرمایند: این حروف 33 حرفند که 28 تایشان دلالت می کنند بر لغت عربی و 22 حرف از 28 حرف دلالت می کنند بر لغات سریانی و عبرانی. و 5 تا حرف هم در سایر لغات متحرّف هستند که مجموعاً می شود 33 حرف. بعد می فرمایند آن 5 حرف متحرّفه فتهجد است و لا یجوز ذکرها اکثر مما ذکرنا. یعنی چه ذکرش جایز نیست؟ آیا یعنی هست و ذکرش جایز نیست چون مثلاً از اسرار الهی است یا اینکه لا یجوز ذکرها یعنی نیست. خیلی عبارت عجیبی است.
سوال: آیا بین خود آن حروف مراتب هم هست یا نه؟ استاد: بعید نیست که باشد هم مراتب طولی و هم مراتب عرضی. باید دنبال شواهد گشت.
ابن عباس در ذیل عسق می گوید: سین کلّ فُرقة و قاف کلُّ جماعة. خیلی زیباست. هر تشتت و اختلاف و نزاعی شود، تشکیلاتش در سین ضبط شده است و هر اجتماع ومعیتی در ذیل قاف جمع شده است.(78)
در ماده وقی حرفی که حسابی با آن طرفیم، قاف است. چون واو و یاء از حروف عله هستند. امرش می شود قِ. شاید بشود گفت: در قاف یک نحو معنای نگهداری، استحکام و قوت است. ( کلُّ جماعة )
حروف مقطعه را حروف و نورانی و 14 تای دیگر که در حروف مقطعه نیامده اند ظلمانی می نامند.
برخی گفته اند: وحدت در کثرتِ این حروف، الف است.
ممکن است معصومین که 14 تا هستند مظاهری باشند از این چهارده حرف. ولی به نظر می رسد مقام نورانیت فوق این حروف است.
اسم مستأثر از اختصاصیات خدا و ممیّز خدا بودن خداست.
نگفته اند اسم اعظم بسیط است. ممکن است مرکب باشد.
قندوزی در منابیع از حضرت سیدالشهدا آورده که: بالاترین علوم همین علم حروف است. علم الحروف فی لا و علم لا فی الف و علم الف فی النقطة.
روایت داریم کل قرآن در سوره حمد [ حتی داریم که اسم اعظم مُقطَّعِ در سوره حمد است ] و کل حمد خلاصه شده در بسم الله و بسم الله در باء و و انا النقطةُ تحت الباء.
سوال. استاد: ظاهرا خدای متعال هر دو وجه را در مطالب معارف قرار داده است. هم سلوکِ علمنا من لدنا و بردنی از ناحیه خدای متعال و هم از ناحیه ی مزد. کسی که کار کند، مزدش را می دهند. هم سالک مجذوب داریم هم مجذوب سالک.(90)
یا غیاث المستغیثین   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
 
جلسه 21 ( 22 / 6 / 2011 )1/4/090
بسم الله الرحمن الرحیم
دیروز روایتی خواندیم در اهمیت حروف مقطعه و اینکه انبیای سابق، بشارت داده اند به آمدن پیامبری که کتابی می آورد که مشتمل بر حروف مقطعه است.
این وجهی که قرآن از همین حروف تشکیل شده است. شما هم اگر می توانید بیاورید، در روایت است. اما این وجهی که خواندن این حروف برای ساکت کردن هلهله ی مشرکین بوده است، در کلام مرحوم صدوق در اکمال الدین است: ( کانوا لا یستطیعون للقرآن فانزل الله فی اوائل السور منه اسمه الاعظم بحروف مقطوعة و هی من حروف کلامهم و لغتهم و لم تجر عادتهم بذکرها مقطوعة فلما سمعوها تعجبوا منها وقالوا نسمع ما بعدها تعجباً فاستمعوا ما بعدها )
رسیدیم به اینجا که طبیعی ترین وجه و وجهی که نیاز به ضم ضمیمه ندارد، این است که منظور از قاف خود قاف باشد به این معنا که قاف حقیقتی بسیط از حقائق عالم خلقت است. البته نمی گوییم که لفظ قاف هم دالِّ بر آن حقیقت نیست بلکه می گوییم یک حقیقت است که در مواطن مختلف خودش را نشان می دهد. مثل طبیعیِ انسان که هم در موطن ذهن خودش را نشان می دهد هم در خارج هم در کتابت. قاف هم یک حقیقت است که اگر بیاید در ظرف لفظ، می شود همین قافِ ملفوظ. پس ق خودش است نه این که یک ق گفته ایم که دالِّ بر اوست. لذا در اینجا دیگر رابطه ی وضعی را قبول نداریم. هچنین است در کتابت. کتابتی که با پشتوانه ی وحی باشد، می گوییم قاف یک حقیقتی است که با پشتوانه ی وحی، اگر بخواهد نقش شود می شود این قاف مکتوب. در نتیجه دیگر ما مجاز نیستیم قاف را هر گونه خواستیم بنویسیم. البته دست قرارداد باز است که هر جوری می خواهیم قاف را بنویسیم با فونت ها و قلم های مختلف یا اسمش را عوض کنیم. این کارها مانعی ندارد ولی دیگر پشتوانه ی وحی به این معنا که ما می خواهیم بگوییم ندارد. اینی که ما می گوییم، آن حقیقتی است که وقتی می آید در این موطن، اینگونه خودش را نشان می دهد بدون این که به وضع نیاز باشد.
سوالی که دیروز مطرح شد این بود که آیا غیر از این حروف مقطعه که 14 تا هستند و غیر از 14 حرف دیگر که در حروف مقطعه نیستند، حروف دیگری هم در بسائط اولیه داریم یا نه؟ عرض شده این بسائط اولیه در مواطن مختلف خودشان را نشان می دهند. مثلاً در عالم وجود ذهنی و معانی. معانی می توانند چند تا بسائط کلیه داشته باشند که تمام معانیِ بعدی به آنها برگردد. یعنی وقتی تحلیلشان کنیم بر می گردند به چند تا متقابلات واضح. مثلاً متقابلاتی جمع و ؟؟؟ . قبض و بسط، فصل و وصل، حرکت و سکون و نظائر این. یعنی هر فعلی را که در نظر بگیرید، ترکیبی از آن چند تا معنای کلّی است. مثلاً ضَرَبَ، قَتَلَ، شَکَرَ معانیِ هستند که اگر کالبد شکافی شوند، می بینیم چند تا معنای بسیطِ ابتدایی با هم ترکیب شده اند و این را جلوه داده اند. این ظهور آن بسائط در عالم معانی است. (17)
اما سوال دیروز، باید دید شاهدی بر این مطلب هست یا نه؟ دیروز دو تا روایت را به عنوان شاهد ذکر کردیم. سوال دیگری که دیروز مطرح شد این بود اگر فرض کنیم عالم دارای حقائق بسیط ابتدایی است، آن بسائط همین حروف 28 گانه ی عربی است یا بیشتر یا کمتر؟ چند روایت داریم که اسم اعظم 73 حرف است که یک حرفش مخصوص خداست. آیا آن 73 علاوه بر این 28 حرف است. یعن حروفی دارد که در این 28 حرف نیست. یا اینکه تعداد آن حرروف همین 28 یا سی و سه تاست نه 73 بلکه 73 تکرار و تراکیبی از این 28 حرف است؟ چند تا روایت به عنوان شاهد برای رسیدن به جواب این سوال بیاورم:
دقیقه 22: روایتی از معانی الاخبار که به بحث ما ربطی ندارد: الْقُرْآنُ كُلُّهُ تَقْرِيعٌ [ کوبیدن] وَ بَاطِنُهُ‏ تَقْرِيب‏ و توضیح مرحوم صدوق.
روایت اول: َ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع‏ اسْمُ‏ اللَّهِ‏ الْأَعْظَمُ‏ مُقَطَّعٌ‏ فِي أُمِّ الْكِتَابِ. این روایت شاهدی است بر اینکه اسم اعظم از این حروف بیرون نیست. با اینکه فاء در سوره حمد نیست. در حروف مقطعه هم فاء نیست.
شاهد دوم در تفسیر قمی : حم عسق‏ هو حروف‏ من‏ اسم‏ الله‏ الأعظم المقطوع- يؤلفه رسول الله ص أو الإمام فيكون الاسم الأعظم الذي إذا دعا الله به أجاب‏. معلوم می شود اسم اعظم در همین حروف مقطعه موجود است.
شاهد سوم که بعید نیست روایت هم باشد که البته ظاهرش کلام شیخ صدوق در اکمال الدین است: قَدْ غَيَّبَ‏ اللَّهُ‏ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اسْمَهُ الْأَعْظَمَ الَّذِي إِذَا دُعِيَ بِهِ أَجَابَ وَ إِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَى فِي أَوَائِلِ سُوَرٍ مِنَ الْقُرْآن‏
اما شواهدی برای اینکه چه بسا حروفی وجود دارند غیر از حروف الفبا که ما اصلاً از آن خبر نداریم. یک روایت دیدم که شاید اشعاری بر این مطلب داشته باشد. البته در این روایت اسم اعظم 72 حرف عنوان شده نه 73 حرف:
إِنَّ اسْمَ اللَّهِ الْأَعْظَمَ‏ عَلَى‏ اثْنَيْنِ‏ وَ سَبْعِينَ حَرْفاً وَ إِنَّمَا كَانَ عِنْدَ آصَفَ كَاتِبِ سُلَيْمَانَ وَ كَانَ يُوحَى إِلَيْهِ حَرْفٌ وَاحِدٌ [ به این مضمون روایت زیاد داریم ولی خصوصیت این روایت این است که آن حرف را نام برده است ] أَلِفٌ أَوْ وَاوٌ فَتَكَلَّمَ فَانْخَرَقَتْ لَهُ الْأَرْضُ حَتَّى الْتَفَتَ فَتَنَاوَلَ السَّرِيرَ وَ إِنَّ عِنْدَنَا مِنَ الِاسْمِ أَحَداً وَ سَبْعِينَ حَرْفاً وَ حَرْفٌ عِنْدَ اللَّهِ فِي غَيْبِهِ. این روایت اشعار دارد که این 72 تا بیش از 28 حرف است. و گرنه اگر مکرر بود، بیش از الف نزد او بود. البته به عنوان اشعار نه دلالت (33). احتمال هم دارد اسم اعظم یک کلمه باشد که تشکیل شده از 73 حرف (38)
قضیه پیرمردی که اسم اعظم را می دانست ولی استفاده نکرد (40)
این که فرمودند: حرف عندالله فی غیبه هم اشعار خوبی دارد که از حروف الفبا نیست که البته قابل توجیه است به این که مردّد بین 28 حرف است که نمی دانیم کدام است؟
ظاهرِ مرادِ از الف یا واو هم طبیعت آن است نه فرد آن ( 42 و نیم )
شاهد دیگر روایت عمران صابی و حضرت رضا است: [ فاصلاً لکلّ مشکل، احتمال دارد مراد از مشکل، ذا شکلٍ و مرکّب است. هر چیزی که یک هیئت و ترکیبی دارد، حروف آن را جدا می کند ] تا اینجا که می رسند:
هِيَ الْحُرُوفُ الَّتِي عَلَيْهَا الْكَلَامُ وَ الْعِبَارَاتُ كُلُّهَا مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَّمَهَا خَلْقَهُ وَ هِيَ ثَلَاثَةٌ وَ ثَلَاثُونَ حَرْفاً فَمِنْهَا ثَمَانِيَةٌ وَ عِشْرُونَ حَرْفاً تَدُلُّ عَلَى اللُّغَاتِ الْعَرَبِيَّةِ وَ مِنَ الثَّمَانِيَةِ وَ الْعِشْرِينَ اثْنَانِ وَ عِشْرُونَ حَرْفاً تَدُلُّ عَلَى اللُّغَاتِ السُّرْيَانِيَّةِ وَ الْعِبْرَانِيَّةِ وَ مِنْهَا خَمْسَةُ أَحْرُفٍ مُتَحَرِّفَةٍ فِي سَائِرِ اللُّغَاتِ مِنَ الْعَجَمِ لِأَقَالِيمِ اللُّغَاتِ كُلِّهَا وَ هِيَ خَمْسَةُ أَحْرُفٍ تَحَرَّفَتْ مِنَ الثَّمَانِيَةِ وَ الْعِشْرِينَ الْحَرْفَ مِنَ اللُّغَاتِ‏ فَصَارَتِ الْحُرُوفُ ثَلَاثَةً وَ ثَلَاثِينَ حَرْفاً فَأَمَّا الْخَمْسَةُ الْمُخْتَلِفَةُ فَبِحُجَجٍ‏ [ منظور من این قسمت عبارت است] : لَا يَجُوزُ ذِكْرُهَا [ چه به 33 برگردد و چه به 5 تا ] أَكْثَرَ مِمَّا ذَكَرْنَاهُ [ اگر حروف 33 تاست پس لا یجوز ذکرها اکثر مما ذکرنا یعنی چه؟! آیا یعنی چون بیش از این نیست یا اشعار دارد که بقیه ای هم دارد که نمی توان برای شما بیان کرد ] این هم شاهد دوم که مشعر به این است که حروف بسیطه ی اولیه ای که کل عالم از آنها تشکیل شده، بیش از حروف الفباست (51)
لفظ دال بر آن حقیقت نیست به دلالت وضعی بلکه مقصود ما این است که اگر خود آن حقیقت بخواهد در قالب لفظ بیاید، این لفظ می شود. طبیعتی است که بخواهد در عالم الفاظ بیاید می شود این همانطوری که در عالم برزخ و صور و معنای و سایر عوالم هر کدام جلوه ای دارد. در هر موطنیو ظرفی به نحوی خود را نمود می دهد(52)
دقیقه 52: نکته ای از مرحوم مجلسی درباره ی به هم آمدن زمین بین تخت بلقیس و سلیمان که ارتباطی به بحث نداشت. تا دقیقه (59)
خلاصه آیا 73 بسیط ابتدایی داریم یا ترکیبی از همین 28 تا یا 33 تا ؟
دقیقه 61 تا 69 : درباره ی الفبای فینیقی ها که لبنانی های امروز هستند که ریشه ی آنها از عربستان است و نام های مختلفی که برای حروف گذاشته بودند. سین: ماهی جیم: جمل نون: دوات. قاف در زبان فنیقی ها به معنای قصبة الکتاب بوده است: نی ای که با آن می نویسند. جالب این که اول نون و القلم نازل شده بعدش قاف. در عالم تکوین هم نون اسم لرسول الله و القاف اسم لامیرالمؤمنین. یونانی ها حرکات زبان عربی را به حرف تبدیل کردند که اگر قرآن به آن زبان بود، تعدد قرائات دیگر معنا نداشت چون حرکات جزء کلمات بودند نه عارض بر حرف. و این برای قرآن حُسن است که چند منظوره بلکه بی نهایت منظوره باشد. چون قرآن باید نشانگر تکوین باشد.(69)
سوال. استاد: یکی از مهم ترین منابع اصیل، همین ارتکاز است. نکته بر سر ؟؟؟ش است. یعنی ارتکازات از علوم نا خود آگاه هستند. وقتی می خواهیم برگردیم و ارتکازاتمان را کشف کنیم، خیلی ؟ ؟ ؟ است و عجائب می شود و موارد زیادی داریم که کسانی که برگشتند تا ارتکازشان را آگاهانه کنند به اشتباه افتاده اند. تازه اگر هم ارتکازمان را آگاهانه کنیم و بعد بخواهیم از روایات شاهد برای آن پیدا کنیم همان مشکلی که قبلاً صحبتش شد پیش می آید یعنی تحمیل نظر خود بر روایات. و این خطرناک است. ولی اگر انسان با خونسردی کامل و بدون عجله خوب تأمل کند، بهترین منبع، ارتکاز است به شرطی که سرعت نگیرد در آگاهانه کردنش یا تحمیلش بر روایات.
سوال از قرض ولیّ از مال طفل (73)
سوال از منظور از بساطتِ قاف. استاد: بسائطی که ما می گوییم که عالم از آن تشکیل شده است، جزء حقاقئند نه جزء وجودات یعنی وجودات، وجوداتِ این حقائقند. در فلسفه خود عالم جبروت و عقول عرضیه را در فلسفه موجود می گیرند. می گویند اعیان ثابته که ظلّ اسماء الهیه هستند. اعیان ثابته وراء ارباب انواع هستند و ارباب انواع را ظل یک عین ثابت می دانند و عین ثابت را موجود نمی دانند بلکه می گویند از شؤونات فیض اقدس است و می گویند اقدس یعنی اقدس من ان یکون المفاضُ غیرُ المُفیض. و ارباب انواع را از شؤونات فیض مقدس می گیرند. اما اعیان ثابته را بالاتر می گیرند. سوال. استاد: از واجب الوجود تعبیر می کنند به حقیقة الوجود و می گویند این تعبیر هم از ضیق خناق است و گر نه هویت غیبیه وراء این است که به آن بگوییم حقیقة الوجود. مناظره ای هم علاءالدوله سمنانی با محی الدین دارد که می گوید: وجود واجب فوق وجود و عدم است. موجود است اما به نحوی که وجوده اثباته. در روایت دارد ( سبق الاوقاتَ کونُه و العدمَ وجودُه ) وجودی است سابقِ بر عدم نه طاردِ عدم. سابقِ بر عدم بودن یعنی سابقِ بر کلِّ متقابلات. لازمه اش این است که وقتی می گوییم بسائط اولیه، این بسائط در مجلیِ ظهورات عالَم از مبدأ متعال، یک مرتبه اش مرتبه ی حقائقِ صِرف است. حقائق صرفه با ترکیبات خودشان عوالم وجود و نفس الامر را تشکیل می دهند. نفس الامر ظل آن حقائق بسیطه است. اگر این بسائط ثابت شد، در هر موطن وجودی خودش را نشان می دهد؛ نشان دادنی ذاتی.
سوال. استاد: ظاهراً طبیعت نیاز به مراتب ندارد. یعنی بالاتر از مراتب است. نشان دادن خودش است در یک ظرف. تعبیر مظاهر بهتر از مراتب است. نه این که آن حقیقت می آید اینجا بلکه آن حقیقت صِرفه در اینجا خودش را اینجور نشان می دهد. در نفسُ الطبیعه، مرتبه موجود نیست. بلکه در ظروفی که خودش را نشان می دهد و در ظهوراتش مراتب است. مظاهرش مراتب است.(84)
هم لفظ هم کتابت پشتوانه ی لفظ دارد. در روایت دارد که حضرت آدم آن حقیقت بسیط را که می دیدند، لفظش به زبانشان می آمد. و همین طور نقش. این یک ادعاست که شواهدی هم دارد. از جمله این که فینیقی ها ریشه ی عرب دارند. البته در مورد چینی ها حرف دیگری است که بحث خاص خودش را دارد.
لفظ و کتابت پشتوانه ی وحی دارد یعنی آن نفوسی که از ناحیه ی خداوند متعال با حقائق بسیطه آشنا شده و آن حقیقت را به همان نحوِ ارتباط ذاتیش در موطن صوت نشان داده است. مثلاً غالباً کسی که می خواهد سوزش خود را اظهار کند، با صوت بم اظهار نمی کند. به این می گویند تناسب و رابطه ی طبیعی. اما درد را با صوت بم و با فرکانس پایین اظهار می کند. (88)
یا علی  __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
جلسه 22 ( 25 / 6 / 2011 )4/4/90
سوال درباره مصحف حضرت زهرا که ( مَا فِيهِ مِنْ قُرْآنِكُمْ‏ حَرْفٌ وَاحِد ) تا دقیقه (9)
سوال درباره مخلوق بودن قرآن تا دقیقه (11)
در روایتی به (لااله الاالله) حرف گفته شده است. حرف به معنای مطلب است.
بسم الله الرحمن الرحیم
بحث ما این بود که اگر این احتمال درست باشد که منظور از قاف، خود قاف باشد و قاف هم به معنای یک طبیعتی است که در هر ظرفی خودش را متناسب با آن ظرف نشان می دهد، و چون حروف، بسائطِ نوشتار هستند یعنی کلمات را درست می کنند ولی خودشان لفظ دیگری اینها را درست نکرده است. این دیگر خودشانند. اگر بگوییم این حروف نماینده ی حقائق بسیطه ی در عالَم هستند که خدای متعال آنها را در نظام عالم به عنوان بسیط قرار داده است یعنی به هر چه نگاه کنید از این بسائط تشکیل شده اند و این بسائط خودشان را در آن نشان می دهند اما خود آنها در آن مرحله از چیزی تشکیل نشده اند.
اگر این حرف درست باشد، سوالی که مطرح شد این بود که وقتی می فرمایند اسم اعظم 73 حرف دارد، این حروف یعنی حروف بسیط متباین الجوهری مثل الف و باء و تاء و . . . است که فقط 28 تایش در الفبای عربی است و بقیه ی حروفش خارج از این حروف الفباست و هر حرفی به ازاء حقیقتی است(14 و نیم )
مثلاً شکل دایره. دایره یک مفهوم و یک متصوَّر است. هم معنا دارد هم صورت تخیُّلی. این دایره اگر بخواهد بشود شکل، طبیعی ترین شکلی که می تواند آن را نشان دهد، گِرد است. البته مانعی ندارد که قرارداد کنیم که آن مفهوم دایره را به صورت مثلث نشان دهیم. یعنی بگوییم هر وقت من سه گوش کشیدم یعنی گرد. امر محالی نیست ولی طبیعی نیست. چون معنای دایره طوری است که اگر بخواهد در رسم خودش را نشان دهد، گرد است. به این می گوییم یک رابطه ی طبیعی و تناسب ذاتی بین شکل و معنا.
همین طور بیانی را می خواهیم برای آن حقائق بسیطه بگوییم. آن حقیقت بسیطه وقتی برای قلب پیامبری که از ناحیه ی خدا به او وحی می شود، جلوه می کند، متناسبِ با آن حقیقت، مقطعِ خاصی از فَن به لفظ می آوَرَد او را. که مناسبت ذاتی دارد با او. که اگر نوشته بشود هم باز مکتوب خارجیِ آن هم تناسب ذاتی و طبیعی دارد با او. و این بهترین راه لفظ و کتابت است. چون معانی ای که ما آن مأنوس هستیم، معانیِ مرکّب هستند، برایمان دشوار است که رابطه ی بین لفظ و معنا را درک کنیم. مثلاً معنای باء و راء و . . . چون مآل فکر ما به معانی مرکب بر می گردد و درک معنای بسیط کار بیشتری می خواهد.(17)
به ازاء هر چیزی عددی [ لا اقل یک عدد ] هست ( کل شیء فصلناه تفصیلاً [ بحساب الجمّل ] ) که نزد ما از علوم غریبه محسوب می شد. اما مطالبی است که دیگر غریبه نیست. بچه ها در مدرسه می خوانند. مثلاً اینکه هر چیزی در دلش یک عددِ تواترِ طبیعی است که اگر آن عدد طبیعی ای را که خدا برایش قرار داده، بدانیم، می توانیم با یک پف ساده ی متواتر و مداوم، به تعداد عدد طبیعی مثلاً یک سنگ بزرگ در زمان خاص، آن را از جا بر داریم.
جریان فروریختن پل به خاطر رژه سربازان(20)
فرمنت صوت عنصر مهمی است که قابل تأمل است.
خدای متعال هر حرفی را طوری قرار داده که تواتر خاصی را به بالاترین دامنه ی خودش می رسانَد. البته ابن بیشتر مربوط به حرفهای صدادار است. آن عددی که این حرف فقط همان عدد را تشدید می کند. یعنی تواترهایی که حنجره ی صوتی ما ایجاد می کند که به آن، تواتر پایه می گویند، . . . نمی شود گفت بی سر و در است. مثلاً امکان ندارد که کاف را لبمان ادا کنیم. کاف یک رابطه ی طبیعی با دستگاه نطق ما دارد و آن محلی که مخرج کاف است، یک کاری بر سر صوت می آوَرَد. این کار، کاری است طبیعی و خدایی که جای دیگری نمی تواند آن را انجام دهد. چون این مقطع و و مخرج رابطه ی عددی دارد با آن حرف. خصوصیاتش قابلیت دارد که یک عدد خاصی را تشدید کند و آن تشدید، این حرف را ایجاد کند. به تشدید نهایی می گویند فرمنت کاف مثلاً.(23)
این حرفها زده شده و محتمل هم است. نباید استبعاد کنیم.
پس هر حرفی برای خودش حسابی دارد و امکان دارد که وقتی یک معنای بسیط برای قلب پیامبری جلوه می کند، می بیند که آن معنا باید از این مقطع فم باید ادا شود. چون این مقطع با یک عدد در ارتباط است و این عدد با عدد دیگری در ارتباط دارد . . . رابطه رابطه ی دقیق و ریاضی است و مواضعه کنار می رود. گر چه ما با مواضعه مشکلی نداریم. مواضعه هم یک ضوابطی برای خودش دارد و هر چیزی را که نفسیت آن نگاه کنید می توانید برایش مواضعه کنید. این یک ضابطه ی کلی است. پس اصل قرارداد و مواضعه قابل انکار نیست ولی نمی توان گفت: هر چه هست و نیست، وضع است. چون واقعاً یک رابطه ی ذاتی [ و نه دلالت ذاتی ] بین هر حرفی و یک معنایی و حقیقت بسیطه ای.
هر حرفی یعنی یک حقیقتی که خودش از چیزی درست نشده است ولی همه اجزای عالم از ترکیبات این حروف تشکیل شده اند همانطوریکه در تلفظ هم همینگونه هست. همانطور که چند لفظ با هم جمله را درست می کنند، آن حقیقت بسیطه با چند تا دیگر، عالَم را درست می کنند.
با این حساب، طبیعی آن است که هر کدام از 73 حرف با یکدیگر فرق داشته باشند نه این که تکراری باشند و لو احتمالش می رفت ولی ضعیف به نظر می رسد. چون اگر اینگونه باشد آن حرف مستأثر را هم می توان بلافاصله با آنالیز ترکیبی پیدا نمود(27)
سوال. استاد: یعنی اسم اعظم، تحقق به آن نیاز است.
قضیه درویشی که گفته بود یا علی و بچه ای را از کوه انداخته بود.(29) آصف هم فقط با یک حرفی که می دانست، تخت بلقیس را آورد. چون به آن حرف محقق بود. لذا اگر آن حرف را برای بنویسند چه بسا اصلاً نتوانی آن را بخوانیم. در جلد 26 بحار ص 56 این روایت است و نیز در بصائر:
كَانَ فِي ذُؤَابَةِ سَيْفِ‏ عَلِيٍّ ع صَحِيفَةٌ صَغِيرَةٌ وَ إِنَّ عَلِيّاً ع دَعَا إِلَيْهِ الْحَسَنَ فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ وَ دَفَعَ إِلَيْهِ سِكِّيناً وَ قَالَ لَهُ افْتَحْهَا فَلَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَفْتَحَهَا فَفَتَحَهَا لَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ اقْرَأْ فَقَرَأَ الْحَسَنُ ع الْأَلِفَ وَ الْبَاءَ وَ السِّينَ وَ اللَّامَ‏ وَ حَرْفاً بَعْدَ حَرْفٍ ثُمَّ طَوَاهَا فَدَفَعَهَا إِلَى الْحُسَيْنِ ع فَلَمْ يَقْدِرْ عَلَى أَنْ يَفْتَحَهَا فَفَتَحَهَا لَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ اقْرَأْ يَا بُنَيَّ فَقَرَأَهَا كَمَا قَرَأَ الْحَسَنُ ع ثُمَّ طَوَاهَا فَدَفَعَهَا إِلَى ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ فَلَمْ يَقْدِرْ عَلَى أَنْ يَفْتَحَهَا فَفَتَحَهَا لَهُ فَقَالَ لَهُ اقْرَأْ فَلَمْ يَسْتَخْرِجْ مِنْهَا شَيْئاً فَأَخَذَهَا وَ طَوَاهَا ثُمَّ عَلَّقَهَا مِنْ ذُؤَابَةِ السَّيْفِ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَيُّ شَيْ‏ءٍ كَانَ فِي تِلْكَ الصَّحِيفَةِ قَالَ هِيَ الْأَحْرُفُ الَّتِي يَفْتَحُ كُلُّ حَرْفٍ أَلْفَ بَابٍ‏ قَالَ أَبُو بَصِيرٍ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع فَمَا خَرَجَ مِنْهَا إِلَّا حَرْفَانِ إِلَى السَّاعَة.
پس سوال ما این بود که: اگر حقائق بسیطه ی ابتدائیه که از چیزی تشکیل نشده اند و با یکدیگر هم فرق دارند، داریم، 73 تا هستند یا 28 هستند که خودشان را با ترکیبات درست می کنند. اگر واقعاً 73 حرف هستند، پس آن روایتی که می گفت: اسم الله الاعظم مقطّعٌ فی ام الکتاب، معنایش چیست؟ احتمال اول این است که بگوییم اصلاً چه کسی گفته که اسم اعظم یکی است؟ ممکن است یک عنوان جنسی باشد و اسماء عظام داشته باشیم. و مانعی ندارد که یکی از اسماء اعظم، مُقَطَّع باشد در فاتحة الکتاب. شاهدش هم این است وقتی آصف با یک حرف تخت بلقیس را آورد، عرف می گویند: آصف اسم اعظم داشت. اسم اعظم به گونه ای است که یک حرفش هم اسم اعظم است. پس 73 حرف است یعنی 73 اسم است. این یک احتمال.
احتمال دوم این است که ما اسم اعظم های مختلف داشته باشیم. مرحوم مجلسی در جلد 90 بحار ص 223 یک باب مستقل دارند به نام باب الاسم الاعظم که در آن صریحاً اسم اعظم را بیان نموده اند. روایتی می آورند که : بسم الله الرحمن الرحیم اسم الله الاعظم.(37)
سوال. استاد: هر اسم اعظمی از این بسائط تشکیل شده اما تعاون این بسائط در مقصود مورد نظر تفاوت دارد. لذا ممکن است اسم اعظم یک ولی خدا با اسم اعظم ولیِ دیگر فرق داشته باشد. یک کاری از یک اسم اعظم بر می آید که از دیگری نمی آید. یعنی اسم اعظم حالت نوعی دارد که مصداقش می تواند بسائط یا مرکّبات باشد. و اسم اعظم یعنی بالاترین اسمی که در وقتی که نیازی هست، بلاریب آن نیاز به وسیله ی آن انجام می شود.(39)
سوال: روایاتی که می آیند و از امام اسم اعظم را می خواهند یا خود حضرت اسم اعظم را بیان می کنند، ظاهرش این است که اسم اعظم یک چیز است نه متعدد. آیا ممکن نیست اسم اعظم یک چیز باشد ولی شدت و ضعف داشته باشد؟ استاد از دقیقه (40) تا (50) قضیه عجیبی را نقل کردند. که حضرت فرمودند: فلانی خدا را به اسم اعظمش خوانده است با اینکه طرف اصلاً اسم اعظم بلد نبود. فقط در اضطرار شدید قرار گرفته بود به طوری که دنیا برایش تاریک شده بود. حضرت فرمودند: وقتی بنده کاملاً از اسباب منقطع شد، به هر اسمی خدا را صدا بزند، همان اسم اعظم است.
دقیقه 50 : سوال: تحقق به اسم اعظم چگونه است؟ استاد: از این قضیه ای که نقل کردم معلوم می شود که اسم اعظمی هم که آصف داشت، مرتبه ای از معرفت است که با آن مرتبه ای از معرفت، مظهر قدرت الهی می شود. علی ایّ حال، اسم اعظم در تسبیب صددرصدی است. خلاصه واژه اسم اعظم خیلی گسترده است و اعظم بودنش هم به این است که چون بالاترین اسم است، رنگ خدایی بودنش تام است یعنی دیگر برای آن مقصود رد خور ندارد. اما انواع دارد نه این یک شخص اسم است(52)
سوال: آیا بلعم که اسم اعظم بلد بود، درجه ای از معرفت داشت؟ استاد: داشت ولی فانسلخ منها.
سوال. استاد: اسم اعظم اصلی آن حروف اولیه و حقائقی هستند که قدرت اولیاء خدا به واسطه ی آنهاست که احتمال دارد 28 تایش در حروف الفبا باشد و بقیه اش را انبیاء می دانند یعنی حرفی را می دانند که اصلاً ما بلد نیستیم.(55)
سوال. استاد: همه شان اسم اعظم هستند به تنهایی و با هم هم یک جور اسم اعظمند.
سوال. استاد: در همین روایت دارد: کان عند عیسی حرفان من 73 و کان یعمل ما یعمل. نکته ای هست که این دو تا در باطن خودش بدون ظهور برای حضرت، کار خودشان را انجام می دهند. در انجیل برنابا دارد که حضرت فرمود: من یک کاری را می کنم ولی چه جوری می شود که اینجوری می شود خودم هم نمی دانم. اگر این جمله صحیح باشد، حضرت می خواهند بفرمایند من یک مرتبه ای از علم دارم که وقتی آن مرتبه را اعمال می کنم، اعمال این توسط اسماء دیگرِ خدا هم انجام می شود ولی خودم خبر ندارم که کدامشان دارد کمک می دهد(58)
هر اسمی همه ی اسماء دیگر را هم در باطنش دارد.
این توجیه اول بود.
اما توجیه دوم، خلاصه اش این است که: ممکن است بعضی حروف برای ما به صورت واج در بیاید ولی واقعیتش یک طیفِ منحاز از همدیگر باشد. ما می گوییم یکی ولی کسی که اسم اعظم را بلد است می داند که دو تاست.
مثال ساده اش واوی است که عرب ها و ما فارس ها می گوییم. افغانی ها هم مثل عرب ها می گویند. وقتی یک افغانی صحبت می کند و واو را در کلامش به کار می برد ما اصلاً متوجه نمی شویم که گفت: w ولي ما مقصود او را می فهمیم و اگر هم بپرسند می گوییم منظورش همان v بود فقط لهجه اش فرق داشت. با اینکه از نظر دقت فون و صوتی که از دهان بیرون می آید و واقعاً دو حرف و دارای دو صدا است. به همین جهت در انگلیسی به صورت دو حرف می نویسند. ولی ما با هر دو به یک حرف برخورد می کنیم. چون کلماتی که ما با آن مأنوس هستیم هر دوی این دو حرف برای ما یک واج است و معنای کلمات را برای ما تغییر نمی دهد. اما کسی که می داند که این ها دو حرف هستند، بین این دو که برای ما دو فون ولی یک واج است، فرق می گذارد. (61) الآن که در اصوات دقت می کنند به نظرم گفته اند بیش از چهارصد صوت مختلف می تواند از دهان خارج شود که هر کدام با دیگری فرق دارد و اگر دقیق بشویم، مخارجش متفاوت است. مثلاً بین کاف کاهو و کلم تفاوت می گذارند. ما ممکن است دو یا سه حرف را یکی بدانیم. مثلاً در انگلیسی خاء و قاف ندارند حتی Q را ك تلفظ می کنند. وقتی گوش می دهد می فهمد که این با آنی که تلفظ می کند فرق دارد ولی نمی تواند بگوید.
بنابر این آن 73 حرف اگر حقیقت بسیطه باشند، در این طیف وسیع، 73 تا جوهره تشکیل می دهند. یعنی اگر فرض بگیریم یکیش قاف است، این قاف دقیقاً در این طیف حرف دیگری نیست و لو خودش چند جور ادا می شود. بر خلاف اینکه بیاییم خ و ق را کاف بدانیم. یا مثلاً راء که انواع مختلفی ادا می شود.
پس خیلی از حروف بسیطه هستند که نبی ای که به او وحی می شود، وقتی آن حقیقت برایش جلوه می کند، دقیقاً آن مقطعی که خدای متعال متناسب با آن حقیقت در بدن او تعبیه کرده است، همان را ادا می کند. در روایات زیادی دارد که گاهی معصومین چیزهایی می گفتند که بقیه نمی فهمیدند. یعنی کأنه یک جور مقطعِ فمی است که متناسبِ طبیعی با آن معنای مُدرَک خودش را نشان داده است. دقیقاً هم در ارتباط طبیعی هستند. ولی اگر ما بخواهیم آن مقطع را بیاوریم، در این 28 تا جاش می دهیم. پس خودش جای تکوینیِ خودش را دارد ولی ما با گسترده کردنِ این طیف ها، از این 28 تا کار همان 72 تا را می کشیم. لذا آن هفتاد و سومی که نزد خداست، چون جلوه برای نبیی و ولیی نمی کند، دقیقاً آن گوشه ی طیفی که محاذی او باشد و آن مقطع ادا بشود، در احدی موجود نیست. یعنی حقیقتی است که به ازاء واقعیتش چیزی هست ولی نمی تواند به عنوان لفظ جلوه کند.(66)
روایتی داریم که حضرت فرمودند: یک خدا برای ما قرار بدهید که نئوبُ الیه و قولوا ما شئتم. راوی تعجب می کند. حضرت با ناراحتی فرمودند: مَا خَرَجَ إِلَيْكُمْ مِنْ عِلْمِنَا إِلَّا أَلْفاً غَيْرَ مَعْطُوفَة
این روایت را می خواهم شاهدی بیاورم برای وجه دوم. تا فردا ببینید منظور چیست؟ آیا منظور الف کوفی است که به صورت L مي نوشتند. یا اینکه منظور خود الف، تلفظش و خصوصیاتی که دارد . نحوه ی کاری که ازش می آید و آن واقعیتی که پیش خدا دارد، تازه چند جور است و پایین ترین جورش که برای ما ظهور کرده، الف غیرمعطوفه است.(69)
سوال از نوعی بودن یا شخصی بودنِ اسم اعظم.
سوال از نقد خریدن و دوباره به همان بائع به صورتِ نقد فروختن.
سوال: علامه در مقدمه المیزان، تقسیم حروف به نورانی و ظلمانی را به شدت می کوبد و به متصوفه نسبت می دهند. استاد: این تقسیم مال علوم غریبه است نه متصوفه. منظور ایشان هم رد اصل این حروف نیست بلکه نحوه استفاده برخی از این حروف برای تفسیر آیات را رد می کنند. به متنش مراجعه کنید.
سوال. استاد: ممکن است از اسم اعظمی کاری بیاید که از اسم اعظم دیگر نیاید.(75)
سوال از منظور از صورت عقلیه دایره. استاد: آخوند می گوید: اگر دایره یک ربُّ النوعی دارد، ما وقتی معنای دایره را درک می کنیم، از دور آن ربُّ النوع را می بینیم فی هواءٍ مُغبّر. ولی حرف من دقیقاً آن نیست. یعنی حتی اگر ارباب انواع و عقول مجرده را نپذیریم، حرف ما درست است. یعنی اثباتش نیازی به آنها ندارد.(79)
سوال از بخشیدن ثواب عمل انجام شده به شخص دیگر. استاد: اهداء ثواب اشکال ندارد.
فینیقی ها خوش نامی بیخودی پیدا کرده اند! 22 تا حرف دارند. فقط واژه نگار بوده اند نه اینکه حروف باشد. و اینکه می گویند حروف عربی از فینیفی ها متخذ است، غلط است . . . تا (87)
در این چهارصد تا تعداد زیادی واوِل است.
خواب که دیدید چه خوب چه بعد، صدقه بدهید. چون خوب هم بین آسمان و زمین مراعی است. صدقه بدهید تا محتوایش محقّق شود.
یا صاحب الزمان ادرکنا  __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
جلسه 23 ( 26 / 6 / 2011 )5/4/90
سوال. استاد: به نظر می رسد این متکثّراتِ حروف، نسبت به کلماتی که مادون آنهاست، حالت بساطت دارند و اینها آنها را پدید می آورند. حاجاقا موذن: کأنّ باء، عنصرِ بهاءُالله است. استاد: بله. یعنی اگر باء نباشد، بهاء هم نیست.
سوال از عبارت ( عناصر الأبرار ). استاد: تا دقیقه (5)
سوال: حروف که به عدد تفسیر می شوند، یعنی حقیقتشان همان عدد است یا اینکه حقیقت حرف، عدد است؟ کدام اصل و کدام فرع است؟ استاد: روی آن معنای طبیعی که من عرض کردم، اصل، خود حروف هستند. به همین جهت هر حرفی می تواند نماینده ی اعداد مختلف باشد در مواضع مختلف. مثلاً خود ابجد، کبیر و صغیر و اکبر دارد. چون آنچه نفسیّت دارد، خود حروف است. البته اعداد هم طبایعی دارند. می گویند: کلّ عددٍ نوعٌ برأسه یعنی هر کدام مثل خود اینهاست به عنوان یک حقیقت و بعد، ارتباطی برقرار می شود بین حقائق. اگر هر کدام از حروف، طبیعت صِرفه برای خودشان دارند، این طبیعت صرف می تواند در مقامات مختلف، با اعداد مختلف مرتبط باشد. ارتباطی طبیعی. پس اصل حروف است.
سائل: وقتی که می گوییم مثلاً معادل ج 4 است، معدود این چهار چیست؟ استاد: بستگی دارد که این عدد مربوط به چه چیزِ شیء باشد. مثلاً همین تواتر طبیعی که کشفش را به گالیله نسبت می دهند، یعنی هر شیئی یک تپش و برو و برگرد در کارش هست. در عربی امروز از آن به تردّد تعبیر می شود. همان فرکانس مثلاً. در اینجا که می گوییم شیء، عدد دارد، منظورمان از عدد، همانن تپش درونیِ خود شیئ است. هر شیئی هم می تواند نظام ها داشته باشد یا حتی جزء یک نظام دیگری قرار بگیرد. پس آن عدد مربوط می شود به چیزی ذاتی از این شیء. اما بستگی دارد که شما چه چیزی از این شیء را در نظر گرفته اید. اگر تپش و ارتعاشش را در نظر بگیرید، می شود این عدد. اما می توانید مثلاً مؤلفه های اولیه ی او را در نظر بگیرید، در آن صورت عددش فرق می کند. مثلاً وقتی می گویید عدد این شیء، 56 است، یعنی 56 تا عنصر اولیه ی بسیط دست به دست هم داده اند و این را درست کرده اند.(10)
در روایتی که از عمران صابی و امام رضا نقل کرده ایم، معلوم است که اولی که امام وارد می شوند، ریخت عبارات حضرت، ریخت الفاظ نیست. بیانات بیاناتِ اول ما خلق اللهِ تکوینی و واقعی است. بعدش برای عوالم تکوین و تدوین کاملاً متطابق باشد، کلام را بردند بر سر الفاظ. جالب است که در ادامه فرموده اند: این حرف ها وقتی کاملاً همه چیزش تمام شد، خدای متعال یک کلمه از آن درست کرد به نامِ کُن. فرمودند: ثُمَّ جَعَلَ الْحُرُوفَ بَعْدَ إِحْصَائِهَا وَ إِحْكَامِ عِدَّتِهَا فِعْلًا مِنْهُ‏ كَقَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ- كُنْ فَيَكُونُ‏ وَ كُنْ مِنْهُ صُنْعٌ وَ مَا يَكُونُ بِهِ الْمَصْنُوعُ فَالْخَلْقُ الْأَوَّلُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْإِبْدَاع‏ (14)
ما دنبال این احتمال بودیم که: حروف، طبعتی دارند که این طبیعت می تواند به ازاء خودش در موطن حقائق، حقیقتی داشته باشد که آن حقیقت اگر بخواهد در عالم لفظ ظهور کنند [ بدون اینکه لفظ او را نشان دهد ] می شود این.
یکی از کلیدی ترین ابحاث در این زمینه دو آیه اول سوره ی مبارکه ی شورا است که مفسر کیفیت وحی است: حمعسق کذلک یوحی.
مثلاً به عَین نمی توان عِین گفت یا به میم، موم.
مرحوم طباطبایی می گویند: جمهور مفسرین، کذلک را به محتوا زده اند که یعنی همانطوریکه در دین شما توحید و معاد هست، در دین انبیای سابق هم همین حرفها وحی می شوده است. ایشان می گویند: خیلی بعید است. و حق هم با ایشان است.(16)
علی ایّ حال صحبت بر سر این بود که آیا غیر از این 28 حرفی که با آن مأنوس هستیم، هست یا نیست؟ روایت فرموده بود: اسم اعظم 73 حرف است. این حرفها چگونه اند؟ چیزی که بیشتر به ذهن می آید این است که این 73 حرف، حرفهای متمایزند نه این که از تکرار حروف پدید آمده باشد. اسم اعظم از اموری است که بین شیعه و سنی پذیرفته شده است. اول باید یک مطالب ابتدایی و مبادیِ معارفی راجع به اسم داشته باشیم بعداً برویم سراغ فهم اسم اعظم. نمی شود چیزی راجع به اسماء الله ندانیم و بخواهیم درباره اسم اعظم بحث کنیم.
شاید بتوان گفت: اسم اعظم شخص یک اسم خاص نیست بلکه اسم های اعظم داریم و به هر مناسبتی یکی جلوه می کند. اگر بخواهیم توضیح مصداقی بدهیم، به آن شخص داعی و حاجتی که دارد، مربوط است. یک وقتی است که خدا را به اسماء و صفاتش به حمل اولی صدا می زنیم و می گوییم: یا رزاق، یا قاضی الحاجات و . . . ، اما کسی که حاجتی بالفعل دارد، خدا را که صدا می زند، کاری به مفهوم قاضی الحاجات ندارد بلکه با نفس آن ذاتی کار دارد که صفتش به حمل شایع، قاضی الحاجات است. مثل وقتی که دریا طوفانی شد، اما فرمودند: آنجا می بینی که : هو الله المنجی حیث لا منجیَ له. نه اینکه تصور می کنی منجی بودن خدا را. آنجا جای تصور نیست بلکه تمام وجودت دارد می گوید: من یک منجیِ به حمل شایع می خواهم. با مفهوم منجی کاری نداری بلکه با یک ذاتی سر و کار داری که به صفت منجی در او به حمل شایع ظهور پیدا کرده است. لذاست که وقتی سر و پای وجودت دارد صدا می زند: یا منجی، با ذات سر و کار داری و اسم اعظم بودنِ منجی در آنجا هم به همین معنا است. دیروز هم گفتیم: وقتی انقطاع اسباب شود، هر اسمی اعظم می شود. یعنی آنجا با خود خدا کار دارد نه با اسم او. اسم ظهور کرده اما به حمل شایع. مفهومش حجاب نشده است. هر اسمی که شما را مستقیم ببرد سراغ ذات منجی، اسم اعظم است. به همین جهت خیلی از مفسرین گفته اند: اسم اعظم، الله است. چون الله ما را نمی برد سراغ یک وصف. تا می گوییم الله، ما را می برد سراغ خود خدا. پس اعظمیت اسم اعظم از اینجاست که اگر هم وصفی دارد کار می کند، به حمل شایع است. مستقیماً و به حمل شایع، سراغ ذاتی که متصف به اسمی که کار مرا دارد انجام می دهد، می رویم.
اگر این احتمال درست بود و اسم اعظم نوعی باشد، به دعا کننده مربوط است. متناسبِ با حال روحی و حاجت دعا کننده و مزاج قابلِ او، اسم اعظم از طرف ذات خدای متعال انجام می شود. یعنی اینجاست که کار فقط مال خود خداست. آن کسی که اسم اعظم دارد، خودش کاره ای نیست. او فقط واسطه ی ظهور این اسم شریف است. چون سراپا نیاز است. داعیِ به اسم اعظم هنرش این است که بالاترین دعا را انجام می دهد یعنی خود خدای متعال که سبب ساز و سبب سوز است، حاجت او را برآورده می کند.(22)
سوال. استاد: یعنی حال ما طوری باشد که وقتی آن اسم را برای خدا به کار می بریم، واقعاً اسم را به همان نحوی که واقعیتش هست به کار ببریم. در این صورت اسم، می شود اسم اعظم. یعنی بما هو اسم. همانطوریکه امام در تحف فرمودند: من عبد الاسم و المسمی فقد اشرک و من عبد الاسم دون المسی الی آخره. همه راهها را که می بندند، می فرمایند: إن معرفة عین الشاهد قبل صفته . . . اگر به چنین شاهدی معرفت پیدا کردیم، صفتی هم که دارد به حمل شایع است. یعنی داریم ذات را متلبّساً به این صفت می بینیم و نگاهِ به متلبّس نداریم. لذا اصلاً در اینجا صفت حجاب ذات نیست. چون انقطاع اسباب شده است. یعنی مراجعه می کند به حمل شایع به ذات متلبس بدون توجه به تلبس که اگر توجه کند می شود به حمل اولی. تمام وجودش دارد می گوید من نجات می خواهم ولی با مفهوم نجات و منجی و اسم و صفت کار ندارد بلکه با آن کسی که حاجتش را بر آورده می کند کار دارد(25)
پس اسم اعظم بسیار زیاد شد و این 73 حرف هم که آصف یکیش را می دانست به ما ربطی ندارد و مال کسانی است که بالا بالا هستند. در حالی که اسماء عظام نوعی، خیلی هایش برای ما معنا دارد. اما این اسماء بسیطی که 73 حرف است، مال طبقه انبیاء و اولیاء است و پشتوانه اش معرفت است. معرفت اوصیایی.
وقتی اسم اعظم یک شخص نشد و نوعی بود، هر کجا به مناسبت آن مقام باید ببینیم منظور چیست و اعظمیتش هم به این معنا است که خود خدا دارد کار انجام می دهد و اسم، حجاب او نشده است. حتی در روایت دارد: آهی که مریض می گوید، اسم خداست! إن آه اسم من اسماء الله و من قال آه فقد استغاث بالله. از سراپای وجودش یک لفظ تولید می شود و تولید این لفظ یک رابطه ای دارد با حال او. درد او این صوت را اقتضا می کند. این لفظ یا آن حال او و مفادی که خدای متعال به ازاء آن قرار می دهد . . . (29) سراپا نیاز است و با همین آه کشیدن از ملکوت عالَم به او عنایت می شود.
سوال. استاد: ممکن است خدای متعال چیزی را به ریخت وجودیِ آصف داده باشد که برای مزاج روحی و نفسانیِ او، حالی ایجاد می شود که با شرائط داعی بودن او، آن فیض از ناحیه ی فیاضِ علی الاطلاق اشراق می شود.
سوال: آیا به خاطر انقطاعِ دائم آصف نبوده است؟ استاد: بله، ولی گاهی اوقات انقطاع، به خاطر فعل و انفعالات خارجی ایت و گاهی از معرفت. اگر بدانیم که هر چیزی که لحظه به لحظه انجام می شود، به اذن خداست. این زمین که ما را نگه داشته، به اذن خدا نگه می دارد. آب هم اگر خدا بخواهد ما را نگه می داریم. بنا بر این اگر آن انقطاعی که روی آب داریم، روی زمین داشته باشیم، روی زمین هم که نشسته ایم، همان انقطاع هست. یعنی لازم نیست چند چیز دست به دست هم بدهد تا انقطاع را بیاورد بلکه انقطاعی است از سرِ معرفت و شهودِ این که همه چیز لحظه به لحظه به اراده و اذن خداست. امثال آصف به خاطر معرفتشان همیشه حال انقطاع دارد دارند.(32)
سوال. استاد: بچه که دارد گریه می کند، همین گریه کردنش درخواست است ( یسأله من فی السموات و الارض ) ( کلّ یوم هو فی شأن ) همه لحظه به لحظه دست گدایی شان دراز است. الآن که ما داریم نفس می کشیم، هر نفسی دست گداییِ ماست که دراز است. اگر نفس بعدی را نکشیم، کم داریم. به حمل شایعی که عرض کردم، یعنی به حمل شایع آن اسم. یعنی نمی گوید: به من حیات بده یعنی این مفهوم را تصور نمی کند. یعنی در محدوده ی خودآگاه و مفاهیم نیست. بلکه یک چیز وجودی دارد صورت می گیرد. محدوده ی علم حصولی نیست. ولی به حمل شایع هست یعنی واقعیتش این است که کسی که روزی می خواهد، کاری با خدای میراننده ندارد. او با خدای رزاق کارد اما نه به این صورت که مفهوم رزق به حمل اولی در کار بیاید.(34)
سوال. استاد: اگر مفهوم به حمل اولی توی کار بیاید، دیگر اعظم نیست.
یک قول بسیار قوی این است که الله اسم اعظم نیست بلکه نزدیک به اسم اعظم است. اسم اعظم خود (هو) است. به همین خاطر سوره توحید که نسب الرب است، با هو آغاز می شود.
البته در توحید صدوق در باب تفسیر بسم الله الرحمن الرحیم این روایت هست:
إِنَ‏ قَوْلَكَ‏: «اللَّهِ‏» أَعْظَمُ الْأَسْمَاءِ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ تَعَالَى- وَ هُوَ الِاسْمُ الَّذِي لَا يَنْبَغِي أَنْ يَتَسَمَّى بِهِ غَيْرُ اللَّهِ، وَ لَمْ يَتَسَمَّ بِهِ مَخْلُوقٌ.(37)
سوال: یعنی چه به حمل شایع خدا را می خواند؟ آیا خواندن بدون تصور، ممکن است؟ استاد: اگر منظورتان از کلمه ی تصور، یک نحو علم است، بله، سراپای روح، علم است. اما اگر منظورتان از تصور یعنی انشاء لفظ، صورت مُدرکه ای را، نه. حتی اگر این بشود، کار خراب می شود. مثلاً وقتی دارید با کسی حرف بزنید، مرتب بینش بگویید من دارم با این آقا حرف می زنم، اصلاً دیگه نمی توانید حرف بزنید. به هم می ریزد.
قضیه ی ای خدا گفتنِ شخص بی خدا (38)
قضیه تاریک شدن حرم حضرت رضا (41)
ما اهل بیت را اسماء الهی و مظاهر صفات و اسماء خدا می دانید. همان طوری که ( لله الاسماء الحسنی فادعوه بها) شرک نیست، صدا زدن اینها هم شرک نیست(43) نفسیّت در انوار مقدسه ی آنها مضمحل است و کمالشان هم در همین است و گر نه واسطه ی فیض نمی شدند. وقتی این طور است، وقتی آنها را صدا بزند، خدای متعال را صدا زده است. پشتوانه الهی دارد نه اینکه ( ما انزل الله بها من سلطان ) باشد.45
سوال: اگر حالت انقطاع، مراد است، پس چرا 73 حرف است؟ استاد: کسی که منقطع می شود به خاطر اینکه اسبابِ عادیِ در دید او کنار می رود، مزاج وجودی و نفسانی و روحی او یک حال داعی بودن برای او پدید می آورد. این مزاج او را اگر تحلیل ملکوتی و جبروتی بکنیم، آن حروف دارند اینجا کار می کنند و لو خودش خبر نداشته باشد. مزاج روحیِ متناسب شده با اینکه آن اشراق صورت بگیرد. لفظ هم نمود و موطنش است.
قضیه ای که مرحوم آقای کافی تعریف کرده بودند درباره مرحوم شیخ محمدتقی آملی که به شخص مضطری گفت بود: سعی کن یک مرتبه این دلت بگوید: خدا. و با همین، کارش درست شده بود.(49) تا (54)
قضیه ی دکتر یونگ رفیق فروید و کتاب انسان و سمبل هایش و خود آگاه و نیمه آگاه و ناخودآگاه.(55 )
توجیه دوم این بود که: ممکن است این حروف 73 گانه بسائطی باشند که از دلشان چیزهای دیگر هم در می آید و این فتح الباب بزرگی است. اینکه می گوییم اسم اعظم 73 حرف است و آصف یکیش را بلد بود، اینگونه نیست که ما هم بگوییم: الف. غیر از اینکه تناسب ادراکی و معرفتیِ ایشان بود، از دل الف هم خیلی چیزها در می آید. یعنی حرف، شروعش است و یک نحو بساطتی است که دارد خودش را در این موطن نشان می دهد. اما از دل این بسیط کتاب کتاب در می آید. مثلاً روایت داریم که: علم کلّ شیء فی عسق. مثلاً در باطن عین، یاء و نون هم هست و مثلاً در نون سین، واو هست. چهارتا بودن و مدخلِ چهار هم در این بحث خیلی مهم است. یعنی کسانی که دنبال این مباحث هستند، اگر هم حرفی سه حرفی است، چهار حرفیش می کنند.(60) لذا هر اسم سه حرفی ای 28 تاست. یعنی هر کلمه ی سه حرفی، در دل خودش 28 تا کلمه دارد. چون چهارمیش 28 حرف می تواند باشد.
این 73 حرف ممکن است حروفی باشند واقعاً ممتاز که ما نمی توانیم آنها را آن جوری که واقعیتشان است، تلفظ کنیم ولی نزدیکشان را می توانیم تلفظ کنیم. یعنی اگر آن حرف را یک ولیِّ خدا بگوید، ما مخرجش را نداریم که بگوییم مگر به اعجاز. ولی مخرج نزدیک به آن را داریم. البته قوه اش هست ظاهراً. برخی می گویند: انّی جاعلٌ فی الارض یعنی همه ی انسانها. پس اگر طیفِ صداهایی که ممکن است را در نظر بگیریم، این 73 تا در همین ها موجودند. در روایت آصف هم اگر تردیدِ الفٌ او واوٌ از حضرت باشد نه راوی، معنایش می تواند این باشد که نه الفی است که شما تلفظ می کنید نه باء شماست.
درباره ی الف غیر معطوفه هم این روایت جالب است که در کافی و بصائر است:
دَخَلْتُ أَنَا وَ كَامِلٌ التَّمَّارُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لَهُ كَامِلٌ‏ جُعِلْتُ‏ فِدَاكَ حَدِيثٌ رَوَاهُ فُلَانٌ فَقَالَ اذْكُرْهُ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَنَّ النَّبِيَّ ص حَدَّثَ عَلِيّاً ع بِأَلْفِ بَابٍ يَوْمَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ ص كُلُّ بَابٍ يَفْتَحُ أَلْفَ بَابٍ فَذَلِكَ أَلْفُ أَلْفِ بَابٍ فَقَالَ لَقَدْ كَانَ ذَلِكَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَظَهَرَ ذَلِكَ لِشِيعَتِكُمْ وَ مَوَالِيكُمْ فَقَالَ يَا كَامِلُ بَابٌ أَوْ بَابَانِ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَا يُرْوَى مِنْ فَضْلِكُمْ مِنْ أَلْفِ أَلْفِ بَابٍ إِلَّا بَابٌ أَوْ بَابَانِ قَالَ فَقَالَ وَ مَا عَسَيْتُمْ [ ممکن نیست ] أَنْ تَرْوُوا مِنْ فَضْلِنَا. مَا تَرْوُونَ مِنْ فَضْلِنَا إِلَّا أَلْفاً غَيْرَ مَعْطُوفَةٍ. مرحوم مجلسی در بحار ج 25 ص 283 . در بیان الف غیر معطوفه فرموده اند: بيان: قوله ع غير معطوفة أي نصف حرف كناية عن نهاية القلة فإن الألف بالخط الكوفي نصفه مستقيم و نصفه معطوف هكذا ا و قيل أي ألف ليس بعده شي‏ء و قيل ألف ليس قبله صفر أي باب واحد و الأول هو الصواب و المسموع من أولي الألباب. ولی به نظر می رسد نیاز به کار بیشتری دارد. گویا می خواهند بفرمایند که ما چندین جور الف داریم که آن الفی که نزد شماست، اَنزلِ مراتب آن است. در مشارق الانوار بُرسی تعبیر الالف المبسوطة هم دارد.(73) . . . گاهی است که اینها نمی توانند در محدوده ی ذهن و علم حصولی جلوه کنند . . . چرا حضرت فرمودند: الله اسم اعظم است.؟ حضرت فرمودند: چون نام هیچ کس خدا نیست. وصفی هم در آن نیست و انسان تا آن را می شنود ذهنش می رود سراغ خود خدا. منظور از اعظمیت این است که غیر خدا در کار نیست. هر کجا غیر خدا در کارنیست، از مظاهر اسم اعظم خداست. اگر همین حالتِ با غیر خدا کاری نداشتن برای شخص هم محقق شد، می شود اسم اعظم خارجی که ازش کار می آید.(85)
سوال درباره مسائل عمره تا دقیقه (90)
سوال درباره مخارج حروف و عدالتِ امام جماعت تا دقیقه (107)!!!
در بحار هم آمده که حضرت فرمودند: َ الْعِلْمُ‏ سَبْعَةٌ وَ عِشْرُونَ جُزْءاً فَجَمِيعُ مَا جَاءَتْ بِهِ الرُّسُلُ جُزْءَانِ فَلَمْ يَعْرِفِ النَّاسُ حَتَّى الْيَوْمِ غَيْرَ الْجُزْءَيْنِ [الحرفین ] فَإِذَا قَامَ الْقَائِمُ أَخْرَجَ الْخَمْسَةَ وَ الْعِشْرِينَ جُزْءاً [ حرفاً ]. فَبَثَّهَا فِي النَّاسِ وَ ضَمَّ إِلَيْهَا الْجُزْءَيْنِ [ الحرفین ] حَتَّى يَبُثَّهَا سَبْعَةً وَ عِشْرِينَ جُزْءا [ حرفاً ]
این روایت هم جالب است که: ُ إِنَّ قَائِمَنَا إِذَا قَامَ مَدَّ اللَّهُ‏ لِشِيعَتِنَا فِي أَسْمَاعِهِمْ وَ أَبْصَارِهِمْ [ شاید اشاره به افزایش علمشان باشد {نگارنده} ] حَتَّى [لَا] يَكُونَ بَيْنَهُم‏ وَ بَيْنَ الْقَائِمِ بَرِيدٌ يُكَلِّمُهُمْ وَ يَسْمَعُونَ وَ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَ هُوَ فِي مَكَانِه‏.
یا ذخر من لا ذخر له   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
جلسه 24 ( 27 / 6 / 2011 )دوشنبه 6/4/90
درباره اختلاف قراءات و استعمال لفظ در اکثر از معنا تا دقیقه (3)
سوال از ( ما امر خدا هستیم در بین کاف و نون ) آیا بینیّت رتبی است یا زمانی؟ ظاهراً زمانی معنا ندارد. یک جا دارد: انما امرنا ولی در آیه ی دیگری دارد: انما قولنا. تا دقیقه (12)
بسم الله الرحمن الرحیم
دو روایت دیروز مطرح شد که تعبیرِ : الفاً غیر معطوفة داشت.
الفبای کوفی هم شبیه خط نسخ ماست. تفاوت فاحشی ندارد.
احتمال دارد که الف غیر معطوفه همین الف باشد که با کج شدنش حروف دیگر پدید می آید. پس غیر معطوفه یعنی هنوز کج نشده و راست است که ابتدایی ترین حرف است و کنایه از این است که علم شما خیلی اندک و ابتدایی است.
احتمال سوم این است که ما چند جور الف داشته باشیم و همین الف، مراتب داشته باشد یا واقعیت همین یک الف یک طیف است که یکیش غیر معطوفه است. یکی از معانی عطف میل و چسبیدن است. ممکن است منظور از الف غیر معطوفه همزه باشد. یعنی اگر بگویید ابجد، الفش غیر معطوفه است اما اگر بگویید لا، الف معطوفه است که به حرف قبل از خود می چسبد. حضرت درباره آیات قرآن نیز در روایتی فرموده اند: منه منقطع و معطوف و منه منقطع غیر معطوف.(20)
عرض ما این بود که طبیعی ترین وجه حروف مقطعه، این باشد که این حروف، خودشان باشند و اشاره ی به خارج از خودش و غیر خودش نداشت باشد. البته وجه اشاره هم محتمل است ولی ادعای ما این است که یکی از احتمالات این باشد که: همانطوریکه در عالم کلام، حروف، بسائط کلام هستند یعنی جمله از کلمات و کلمات از حروف تشکیل شده ولی حروف دیگر از چیزی تشکیل نشده است، در عالم حقائق هم همین گونه باشد یعنی یک حقائق اولیه ای است که همه ی حقائق از آنها درست شده اند ولی خود آنها از چیزی تشکیل نشده اند و یک حقیقت بسیطه ی بدوی هستند و لو در مجال دیگری، خود آنها هم مرکّب باشند ولی این مجالِ سلسله حقائقِ منظور ما که ظهور پیدا کرده اند، از آن حقائق بسیطه تشکیل شده اند. بحث از خود آن حقائق و مثلاً وجه جمع مقام نورانیت با این بسائط، مجال دیگری را می طلبد.(23)
وجودات دیگر، چهار تا وجود دارند: خارجی، ذهنی، لفظی و کتبی. اما این وجودات اربعه در بحث ما تفاوت می کند. یعنی قبل از وجودات بسیطه، چیزی که بدواً در ذهن همه هست این است که وجود عینیِ قاف عین وجود لفظیِ آن است. در حروف که الفاظ هستند، تمایزی بین وجود خارجی و وجود لفظی، نیست. چون وجود لفظیِ حروف، عین وجود خارجی شان است. ولی منظور ما فعلاً از وجود خارجیِ قاف، یک طبیعت و حقیقتِ بسیطه ای است که اگر بخواهد در لفظ بیاید، می شود این. و لذا قاف لفظی اشاره به آن طبیعت ندارد مگر بین ظرف ها یعنی قاف لفظی می تواند اشاره کند به قاف مکتوب. قاف ذهنی می تواند اشاره کند به قاف لفظی یا بالعکس. اشاره ظرفی به ظرف دیگر درست است اما آن که منظور ماست این است که قاف لفظی اشاره نمی کند به طبیعت قاف. بلکه خودش قاف است اما قافی در ظرف موطن لفظ. همانطور که مثلاً می گوییم زید اشاره دارد به عمرو. اما یک گاو اشاره ندارد به زید. منظور ما از اشاره این است که هر دو در طبیعت انسان شریکند و این آن را نشان می دهد. اما گاو نمی تواند انسان را نشان دهد. اما اگر بگوییم زید اشاره دارد به انسان، صحیح نیست. زید به انسان اشاره نمی کند بلکه دارد به وجود خودش طبیعت انسان را در ظرف وجود خارجی نشان می دهد. همان طوری که تصوری که من از زید دارم دارد نشان می دهد طبیعت انسان را در موطن ذهن. یعنی ذهن من اشاره نمی کند به طبیعت انسان. بلکه خود طبیعت انسان است که در ظرف وجود ذهنی موجود شده است.
هر کدام از وجودات، یک وجود و فرد دارند و یک طبیعت. مثلاً پدری اسم فرزندش را زید می گذارد. این بچه یک وجود خارجی دارد و یک وجود ذهنی و یک وجود لفظی و کتبی. این زید که وجود لفظیِ زید است کدام یک از این زید هاست؟ زیدی که من الآن دارم می گویم یا زیدی که روز اول پدرش گفت یا زیدی که فردا فرزندش به او خواهد گفت؟ کدام یک از این ها وجود لفظیِ زید هستند؟ آیا همه اش است یا هیچ کدام؟ کدام لفظ را تصور می کنیم و می گوییم: لفظ زید، وجود لفظیِ زید است؟ جواب این است که هیچ کدام. چون وقتی می گوییم: زید، وجود لفظیِ زید است، منظورمان از زید، طبیعتِ لفظ زید است نه فردی از لفظ زید. ما که حرف می زنیم، فردی از لفظ زید را ایجاد می کنیم. اما اینکه در محاورات علمی می گوییم: لفظ زید، وجود لفظیِ زید است، مانعی ندارد وقتی ذهن ضعیف است، یک فرد را برای نشان دادن طبیعت تصور کند. اما واقعیتش این است قصد شما طبیعت لفظ است نه فرد آن. این یک تحلیل ذهنی خیلی ظریفی است. این یکی از جاهایی است که بحث در آن در اصول فقه قریبِ به قله اش رسید است، همین بحث است که: لافظ هیچ وقت قاصدِ لفظ نیست. بلکه قصد می کند طبیعت را ولی ایجاد می کند فرد را. غیر از این هم ممکن نیست. شما وقتی می خواهید بگویید: زید، هیچ گاه آن لفظی را که بعداً خواهید گفت را تصور نمی کنید. آن که معلول کار شما خواهد بود. شما اول به طبیعتِ لفظ توجه می کنید تا فردی از آن را ایجاد کنید.(30) حالا این طبیعت چیست و کجا باید دنبالش گشت؟ چون هر کجا می رویم، می گوید: من دارم در این ظرف خودم را نشان می دهم. حالا خودش کجاست؟ بحث خیلی جانانه نیاز دارد. سوال. استاد: کلی طبیعت موجود است به وجود فرد. هر کجا فرد هست طبیعت هم هست ولی طبیعت من حیث هی هی لفظ نیست.
وقتی شما می گویید: قاف یک حرف است. گاهی می گویید قاف، که لفظ است. گاهی هم آن را می نویسیم که نقش قاف است. اینجا هم همین سوال مطرح می شود که وجود کتبیِ قاف، آن است که من نوشته ام یا آن است که شما نوشته اید؟ کدامش نقش قاف است؟ اینجا هم باید بگوییم: هر دو هست ولی هیچ کدامش نیست. نقش قاف یک طبیعت است که نوشته ی من و شما دو فرد از آن آن طبیعت است. طبیعتی که دارای افراد است.
خود وجود ذهنی ذو مراتب است. الآن شما می گویید: من تصوری از قاف دارم غیر از وجود لفظی و کتبی. این وجود ذهنی قاف، قافی است که در ذهن من آمده یا قافی است که شما تصور کرده اید؟ معلوم است که دو وجود ذهنی است. این جا هم همان حرف ها مطرح است.
آیا قافی را که چند دقیقه قبل شنیده اید و حالا دوباره در ذهنتان مرور می کنید؟ وجود لفظیِ قاف است ی وجود ذهنیِ آن؟ به نظر می رسد باید گفت: وجود ذهنیِ لفظیِ قاف است. حتی اگر رسم و نقش قافی را که دیده بودید، تصور کنید، وجود ذهنیِ کتبیِ قاف است.(35)
در منطق هم مطرح شده که: حتی صورت های ذهنی هم معنا دارند. مثلاً کلمه ی مثلث، یک شکل است و سه ضلع دارد. تا می گویند وجود ذهنیِ مثلث، همه می رویم سراغ اینکه در ذهنمان و در قوه ی خیالمان سه تا خط بکشیم. به محض اینکه یک شکل سه ضلعی را در ذهنمان ترسیم کردیم، می گوییم: این وجودِ ذهنیِ مثلث است. درست هم هست. این وجود ذهنیِ خیالیِ مثلث است. بچه که اول به دبستان می رود، معلم شکل مثلث را به او یاد می دهد و هر وقت هم که معلم لفظ مثلث را می گوید، ممکن نیست که وقتی این لفظ به گوشش می خورد، یک سه ضلعی در ذهنش ترسیم نکند. اما همین ذهن وقتی قوی شد و مثلاً به دانشگاه رفت و وقتی استاد دارد مثلاً نسبت های مثلثاتی را بیان می کند، دانشجویان، مجبور نمی شوند وقتی استاد می گوید مثلث، در ذهنشان یک سه ضلعی ترسیم کنند. بدون نیاز به این کار، مفهوم و معنای مثلث را درک می کنند. وقتی ذهن، معنای عقلی مثلث را درک کرد، دیگر نیاز به تصور صورت خیالیِ آن و رسم سه ضلع ندارد.
حالا آیا معنای مثلث، وجود ذهنیِ آن است یا سه ضلعی ای که بچه در ذهنش تصور می کند یا هر دویش؟ هر دویش وجود ذهنیِ مثلث است. یکی وجود ذهنیِ خیالیِ مثلث است که نیاز به شکل دارد و یکی وجود ذهنیِ عقلی یا وهمی و معنویِ مثلث است که معنای مثلث است بدون این که ذهن در درک آن نیاز به رسم شکلی داشته باشد.
هر چیزی همانطوری که می تواند وجود ذهنیِ لفظی یا ذهنی کتبی داشته باشد، می تواند وجود ذهنی خیالی و وجود ذهنیِ عقلی هم داشته باشد. حالا آیا این قضیه برای حروف هم ممکن است یا نه؟ یعنی وقتی می گوییم: وجود ذهنیِ قاف، قاف می تواند یک معنا داشته باشد. معنایی که وقتی ذهن در ادراک آن قوی شد، نه نیاز دارد به تخیّل صورت و نقشش و نه ترسیم شکلش. و همین طور است وجود خارجی. یعنی آن هم مراتب دارد. البته منظور من از خارجی، نفس الامر است نه وجودی که در فلسفه مطرح است. خارج یعنی خارج از ذهن و چیزی که در حیطه ی مفاهیم نیست. به نظر من در همان موطن وجود عینی هم دو مرتبه هست: وجود عینیِ نفس الامری که مال طبیعت است و . . .
آیا طبایع، صِرفاً مخترعات ذهن هستند؟ بعداً مفصلاً به آن خواهیم پرداخت.
خلاصه این که: اگر منظور از قاف خودش باشد، منظور، طبیعتِ قاف است. با این حساب هر کجا قاف موجود شود، خودش است نه این که در آن ظرف به طبیعت اشاره کند بلکه طبیعت در این ظرف آمده است. خود طبیعت هم در موطن نفس الامر، نفس الامریت دارد. البته طبایعی هستند که هیچ عاقلی تردید نمی کند که نفس الامریت دارد ولی طبایعی هم هستند که ممکن است عده ای بگویند: این طبایع جزء مخترعات هستند که قابل فکر و تأمل است.
به هر حال، اگر این حرف درست باشد که منظور از قاف می تواند خودش باشد، می شود طبیعت قاف. بنا بر این آیا قسم به چنین قافی می شود خورد یا نه؟ مانعی ندارد. مخصوصاً اگر بگوییم مقام قاف بالاست و فعلاً وجود لفظی اش نمود پیدا کرده است. خودش یکی از اسماء عالیِ الهیه و بلکه از سلک اسم اعظم و بسائط اولیه است. وقتی به اعیانی مثل طین و زیتون قسم خورده می شود، به طریق اولی می توان به اسماء الهیه و طبایع قسم یاد نمود.(44)
آیا شواهدی بر له یا علیهِ این احتمال وجود دارد؟
سوال. استاد: منظور ما از قاف، نفس الطبیعه است نه یک ظرف خاص. که همه مراتب وجود، وجودات او هستند و خودش من حیث هی: لا موجوده و لا معدومه.
باید شواهدی پیدا کرد که خود طبیعت مراد و مقسمٌ علیها باشد.
سوال. طبیعیِ نفس الامری که در مقام ذات خودش، تقرّرِ خاص خودش را دارد و در ظروف مختلف وجود، موجود می شود. در ظرف وجود کلیِ سِعی، وجود کلی سعی است و در ظرف وجود عالم ملکوت و برزخ، وجود آن است و هکذا (46) در تقررِ ذات خودش هم ذات خودش است. به نحوی که وقتی کلیِ سعی را تصور می کنیم، فردی از آن طبیعت است. نه این که ما آن طبیعت را اختراع کرده باشیم. ملاهادی گفته اند: ما که می گوییم وجود اصیل است، یعنی ماهیت ظل است.
پس وجودِ نفس الامری طبیعت منظور است نه وجود خارجیِ به معنای فرد متشخص . چون طبیعت لا موجوده و لا معدومه. یک چیزی نزدیک به اعیان ثابته که می گویند: ظل اسم است و هنوز به عالم وجود راه پیدا نکرده و از آن تعبیر به فیض اقدس می کنند و می گویند: اقدس من ان یکون المفاض غیرُ المفیض.
سوال. منظور من از طبیعت، کلیِ طبیعی نیست. بلکه منظورم نفس الطبیعه من حیث هی هی است.(49)
فکر کنید که طبیعت لفظ زید در کجا موجود است؟
اول انسان خیال می کند که همش با وجود و فرد سر و کار دارد و اصل اینها هستند ولی بعد فکر و تأمل می بیند اصلاً سر و کار دائمیِ ما در تفکراتمان با طبایع است. حتی وقتی تکلم می کنیم، اول به طبیعت توجه و آن را قصد می کنیم و سپس فرد را ایجاد می کنیم.
بعد از تفکرات خواهیم دید که سر و کار داریم با چیزهایی خارج از خودمان که موجود به وجودِ ذهنیِ عقلانی که انشاء نفس باشد نیستند. حتی بوده اند کسانی که با اینکه نحو تفکراتشان متافیزیکی نیست، به این مطلب تصریح نموده اند. چون آن لمس کرده است.
معقول، مجردی است که مُنشَأ نفس ما نیست بلکه نفس ما می رود سراغ او و او را درک می کند. او مجرد است و ما او را درک می کنیم. او را درک می کنیم به فناء نفس که مرحوم حاجی فرموده اند(52)
سوال. استاد: موطنِ معقول، موطنی است که نه زمانی است و نه مکانی. عالم تجرد است. نفس ما هم که جوهره اش مجرد است، در اثر تکامل در تجرّد، با آنها مأنوس می شود و به آنها وصل می شود. وقتی جوی ها بالا رفت به اقیانوس وصل می شود.
استحاله ی اجتماع نقیضین، راست و مطابقِ با واقع است. واقعش کجاست؟ این استحاله کجا موجود است؟ جا دارد رساله ها راجع به نفس الامر نوشته شود. نمی شود با صِرف اینکه نفس الامر تابع وجود است، کار را تمام کرد.
سوال. استاد: عقل مفاهیم کلیه را درک می کند. حس وجودات طبیعی و عنصری را ادراک می کند. خیال وجودات صوریِ برزخی را ادراک می کند. اما عقل چیزی را درک می کند که نمی توان آن را به شکل در آورد و نشان داد. چون معنا است. مثلاً درد که شکل ندارد. اما عقل آن را درک می کند.(59)
سوال. استاد: عقل هم مدرک جزئیات است. حتی وقتی با چشم چیزی را می بینیم، اِبصارٌ عقلیٌ. لذا نگاه یک مهندس به یک ساختمان با نگاه یک حیوان تفاوت دارد.
عقل بما هو عقل جزئیات را درک می کند از آن حیثی که در باطنشان کلی دارند. وقتی رنگ سفیدی را در تخم مرغ و کاغذ و برف می بینید، چون نگاهتان نگاهِ مجرِّد هست، [ یعنی پشتوانه ی این نگاه، کسی که قدرت تجرید دارد یا به تعبیر افلاطون، عاقل کسی است که از طریق کلی دارد این سفیدی را می بیند ] معنای سفیدی را درک می کنید. وقتی معنای کلیِ سفیدی را درک کردم، هر کجا یک سفیدی ای ببینم، یاد این معنا می افتم و لو هیچ ربطی به تخم مرغ و کاغذ و برف نداشته باشد. ارسطو می گوید: این حال ذهن است که تجرید می کند یعنی مشترکات را می گیرد. ولی افلاطون می گوید: این طور نیست که مشترکات را بگیرد بلکه معنای سفیدی را عالم کلیات درک کرده و آن کلی را در اینها می بیند. پس جزئیات مُعِدّی هستند برای یادآوری آن کلی. لذا افلاطون می گفت: معلم مذکّر است نه تعلیم دهنده است.(62)
سوال. استاد: نزدیک به اعیان ثابته است نه اینکه همان باشد. شبیه آنهاست اما واقعیتش تفاوت دارد. چون اعیان ثابته مال ماهیات است.
از دقیقه 64 تا 66 درباره قسم.
یکی از حاضران: اگر خدا هم نباشد، اجتماع نقیضین محال است. استاد: این حرف صحیح نیست . . . تا دقیقه (93) تایپ نشد چون در ماههای آینده مفصلاً به این مطلب پرداخته خواهد شد.
یا رفیق من لا رفیق له یا رفیق یا شفیق   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
جلسه 25 ( 29 / 6 / 2011 )8/4/90

 
درباره تباشیر و طباشیر الحکمة تا دقیقه 5

 
درباره أمره بين الكاف‏ و النون‏ و ( بل هم الکاف و النون ) و ( امره المکنون المنفرج بین الکاف و النون ). مقام کُنِ الهی، با تمام شدنِ نون، یکونُ محقّق است اما در همین فاصله خداوند برای اهل بیت رتبه ای قرار داده که همان مقام وساطت فیض است. یعنی با کن الهی به واسطه ی شما یکون محقق می شود.(10)

 
کتاب اسرار الصلاة شیخ محمد حسین خراسانی.

 
دقیقه 13:

 
رسیدیم به اینجا که : ( و قال الکافرون هذا شیء عجیب ) مرحوم طبرسی هذا را به این تفسیر کرده اند که ( عجبوا من کون محمد رسولاً الیهم فانکروا رسالته و انکروا البعث بعد الموت ) پس هذا را به ( عجبوا ان جائهم منذر منهم ) زده اند. یعنی این که شخصی از جنس خود ما را بیاید و ما را انذار بدهد، عجیب است. اما به نظر می رسد که هذا به مُنذَرٌ به می خورد. یعنی تعجب در اینجا از این نیست که منذر از جنس خودشان است بلکه از محتوای انذار تعجب کرده اند. لذا هذا به ما بعد می خورد که : ( اإذا متنا و کنا تراباً ذلک رجعٌ بعید ).(16)

 
اشکال. استاد: در اینکه در آیات دیگر آمده که از اینکه پیامبر از جنس خودشان باشد، تعجب می کرده اند، شکی نیست. من از فاء ( فقال ) و همزه ی ( أإذا ) می خواهم استظهار کنم. فاء تفریع دلالت روشنی دارد برای تفسیر ( عجبوا ) همزه ی استفهام هم همزه تعجب و استنکار است. من از اینکه در اینجا همزه استفهام به دنبالِ فقال هذا عجیب آمده است، می خواهم استفاده کنم که تعجب آنها در اینجا از این نیست که چرا بر پیامبری از جنس خودشان وحی شده است. شبهه شان در مفاد انذار است نه در اصل وحی. در بعث و مُنذَرٌ به شبهه دارند. الآن توجه ذهنی آنها به این نیست که یکی مثل خودمان دارد می گوید زنده می شویم بلکه توجه اصلی ذهن آنها این است که چطور وقتی خاک شدیم زنده می شویم.

 
سوال. استاد: کلمه ی عجبوا دوبار تکرار شده است. اگر مراد دو تا تعجب بود؛ یکی از همجنس بودن پیامبر با آنها و یکی از مدعای او که بعث است، مناسب بود که بفرماید: بل عجبوا یا بل قالوا نه اینکه مستقیماً به دنبالِ هذا شیء عجیب بگوید: أإذا. یعنی بدون هیچ واسطه ای همزه ی استنکار به دنبال عجیب بیاید. از این بلافاصله بودن می فهمیم که أ تفسیر عجیب است. نه اینکه تعجب دوم و دیگر باشد.

 
مشارٌ الیه هذا، هم می تواند اشاره به ما بعدش باشد. مثل اینکه بگوییم: یک کسی آمده و کارهای عجیبی می کند. این خیلی عجیب است که بیاید از دهان شتر یک انسان در آورد. این به ما بعد می خورد.(24)

 
سوال. استاد: گر چه در ابتدا سخن از منذِر است اما منذِر بما هو منذِر که منذَرٌ بهِ او محور آیات سوره است. مرحوم طبرسی روی منهم مانور داده اند ولی من منذرٌ منهم را می خواهم جلوه بدهم. محور اصلی تعجب، از جنس ما بودن نیست. بلکه مقدمه ای است برای ذکر متَعَجَّبٌ منه به قرینه فاء فقال.(36)

 
آیه بر وزن فَعَل و در اصل اَوَیَة بوده است. أوی یعنی سکن. آیه هم یعنی صبر و درنگ کردن.

 
سوال: آیا جدا شدن آیات به وحی خود جبرئیل بوده است؟ استاد: اصلش که حتماً بوده. البته در مواردی که قرّاء اختلاف دارند باید بررسی شود. اذا انزلت آیة و ذکر فیها القتال . . . یا ما ننسخ من آیه . . . (50)

 
توصیه استاد به انس با قبرستان برای حصول یقین تا دقیقه (54)

 
سوال: از بَرّ و بِرّ.(59)

 
درباره ( امره بین الکاف و النون ) و ( هم الکاف و النون ) معصومین مقام بالاتری دارند که مقام کُن با آن عظمت، یکی از مقامات آنهاست.(66)

 
درباره اسم متأثر . احتمال دارد مقام بطون معصومین باشد.(67)

 
درباره الکل ماء الشعیر.(69)

 
سوال درباره چک و تورم و . . . تا (75)

 
سوال: آیا در عالَم مجردات هم وجود لفظی و کتبی معنا دارد؟ تا (78)

 
درباره تناقض. استحاله اجتماع نقیضین محدوده و حوزه دارد نه اینکه مطلق باشد.

 
زمان متصرّم است. خواجه می گوید: زمان حال نداریم. لذا باید توضیح بدهند که اتحاد زمان در اجتماع نقیضین یعنی چه؟

 
مرحوم مجلسی آنِ سیّال را مسخره می کنند.

 
درباره منطق فازی چند ارزشی تا دقیقه ( 115)

 
قضایایی داریم که نه می شود گفت صادق است و نه کاذب مثل: عدد الف به اضافه عدد ب می شود: 7

 
چون اگر 2 و 5 باشد صادق و اگر 3 و 5 باشد کاذب.
یا سلطان یا ابالحسن یا علی بن موسی الرضاعلیهما السلام   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء    آخرین ویرایش توسط عبدالعلی69; در 10:33PM..

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
جلسه 26 ( 2 / 7 / 2011 )11/4/90شنبه


بسم الله الرحمن الرحمیم


تفسیر صافی عن الصادق : الم‏ هو حرف‏ من‏ حروف‏ اسم اللَّه الأعظم المقطّع في القرآن الذي يؤلفه النبيّ صلّى اللَّه عليه و آله أو الامام فإذا دعا به أُجيب. در اینجا از سه حرف به حرفٌ تعبیر فرمودند اما در روایت تفسیر قمی : حم عسق‏ هو حروف‏ من‏ اسم‏ الله‏ الأعظم‏ المقطوع- يؤلفه رسول الله ص أو الإمام فيكون الاسم الأعظم الذي إذا دعا الله به أجاب‏، تعبیر به حروف فرموده اند.


الم طبق مقاماتی سه حرف باشد ولی در یک مقامی هست که اگر کسی یکیش را بلد باشد، اسم اعظم آن مقام را ندارد. یعنی در این مقام اگر آصف یکیش را دارد، اسم اعظم مقصود این روایت را ندارد. در حالی که در روایتی دیگر هست که آصف اسم اعظم را می دانست. در حالی که او یک حرف بیشتر نمی دانست. معلوم می شود آن اسم اعظم مال مقامی است غیر از این مقام.


البته طبق عرض قبلیِ من، حرف یعنی در یک فضایی که مرکباتی هست، وقتی این مرکبات را تحلیل ببریم، می رسیم به یک عنصر اولیه ای که در این فضا از چیزی تشکیل نشده است.(10)


گاهی کلام را تحلیل می کنیم و می رسیم به کلمات مثلا به مِن یا لام ال یا واو و سایر حروفی که جزء کلمات هستند ولی در عین حال خودشان به یک مرحله ای از بساطت رسیده اند. به همین جهت است که به حرف المعنا، حرف می گویند. چون حرف دو تا اصطلاح دارد: حرف المبنا و حرف المعنا. در جلسات قبل محور صحبتمان روی حرف المبنا بود. اما حرف المعنا آن است که: ما اوجد معنیً فی غیره.


روایت کافی: ثُمَّ إِنَّ الرَّاهِبَ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ ثَمَانِيَةِ أَحْرُفٍ نَزَلَتْ فَتَبَيَّنَ‏ فِي‏ الْأَرْضِ‏ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ وَ بَقِيَ فِي الْهَوَاءِ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ عَلَى مَنْ نَزَلَتْ تِلْكَ الْأَرْبَعَةُ الَّتِي فِي الْهَوَاءِ وَ مَنْ يُفَسِّرُهَا قَالَ ذَاكَ قَائِمُنَا يُنَزِّلُهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيُفَسِّرُهُ وَ يُنَزِّلُ عَلَيْهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ عَلَى الصِّدِّيقِينَ وَ الرُّسُلِ وَ الْمُهْتَدِينَ ثُمَّ قَالَ الرَّاهِبُ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الِاثْنَيْنِ مِنْ تِلْكَ الْأَرْبَعَةِ الْأَحْرُفِ الَّتِي فِي الْأَرْضِ مَا هِيَ قَالَ أُخْبِرُكَ بِالْأَرْبَعَةِ كُلِّهَا أَمَّا أَوَّلُهُنَّ فَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ بَاقِياً وَ الثَّانِيَةُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ ص مُخْلَصاً وَ الثَّالِثَةُ نَحْنُ أَهْلُ الْبَيْتِ وَ الرَّابِعَةُ شِيعَتُنَا مِنَّا وَ نَحْنُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ رَسُولُ اللَّهِ مِنَ اللَّهِ بِسَبَبٍ .


پس مانعی ندارد که در یک فضایی لا اله الا الله را حرف بدانیم. پس مِن هم در فضای حرف المعنا، یک حرف است گر چه در فضای حرف المبنا به م و ن بر می گردد.


پس حتی در منظری که هم که ما به بسائط رسده ایم، اگر این دستگاه و نظام عوض شود، خود همین ها از چیزی تشکیل شده اند و مانعی هم ندارد.(15)


حاصل عرض من این شد که: اگر بسائط اولیه را در نظر بگیریم، این روایت و سایر روایات حروف می خواهند بگویند: اگر تطبیق بدهیم عوالم تدوین و عالم لفظ را با آن بسائط اولیه، بسائطی داریم که در مقابلش لفظی ندارید تا از آن سر در بیاورید. این 28 تا هم جزئی از کار است. پس بقیه حروف اعظم غیر از این 28 حرف است. اما آن حروف چگونه است؟ ممکن است اصلاً یک سنخ چیزی که تا به حال اصلا به گوشمان نخورده و اگر هم الآن بشنویم، تعجب می کنیم. این یک احتمال. احتمال دوم این بود که طیف باشد. یعنی ما نزدیکِ به آن را می فهمیم اما واقعیتش را اصلاً مخرجی برای ادایش نداریم. مخرج آن حرف را کسی دارد که واقعیت آن حرف برایش مکشوف است و آن حرف از او متمشّی می شود.


درباره انواع کاف و کاف نمک. آیا این از اوصاف کاف است یا دو جور کاف است.(20)


خواص تکوینی که امروزه برای حروف پیدا کرده اند. که اصوات را با تصویر نگار صوت، پیاده کرده اند و دیده اند هر حرفی در یک محدوده خاصی از تواترها، اوج می گیرد و دامنه اش به نهایت خودش می رسد. معلوم می شود که این حرف با این تواتر یک رابطه دارد. و در این تواتر، دامنه اش به نهایتش می رسد. اصطلاح علمی اش، فُرمنت است.


سوال: تواتر یعنی چه؟ استاد: هر صوتی رفت و برگشتی دارد. چون صوت، موج است و هر موجی، رفت و برگشت و نوسانی دارد. اگر خیلی زیاد باشد، صدا تیز می شود، مثل صدای کودک ولی وقتی بزرگ می شود، تارهای صوتی اش ضخامتی پیدا می کند که نمی تواند مثل قبل بلرزد. این صوتی که در تعداد زمان می لرزد، تواتر آن صوت می گویند. در عربی تردّد می گویند. در فارسی امروزی می گویند بسامد که همان فرکانس است.(22)


امروزه یک چیزی دارند به نام سنتز گفتار. یعنی شما حرف زده اید و می توانند از روی حرف شما بفهمند که ب گفته اید یا قاف یا کاف و کدام یک از انواع کاف؟ چون خدای متعال بین هر حرفی که ما تلفظ می کنیم، با آن تواتر خاص و دامنه ی عددی خاصی یک رابطه قرار داده است که در دهان افراد مختلف . . . (24)


سوال. استاد: حقائق بسیطه ای که عرض کردم، منظورم این بود که همانطور که حروف، خودشان خودشان هستند، ولی وقتی با هم جمع شدند، کلمه و کلام درست می کنند، در آنجا ترکیبشان می شود اجتماعِ در ظهور. یعنی یک مظهر است که وقتی آن را نگاه می کنی، در آن هم حقیقت الف ظهور پیدا کرده هم باء. مظهریتِ یک شیء برای چند حقیقت مانعی ندارد. مثلا اگر به ارباب انواع قائل باشید و بگویید انسان مظهرِ دو تیره ی از حیوانات است. حیوان یک رب النوعِ کلی است که تیره هایی دارد و در یک تیره دو تا رب النوع ظهور پیدا کرده اند. اگر بگویید عقول عرضیه فقط یکی است، می گوییم: نه. چه مانعی دارد که مجلا به گونه ای است که محل ظهور دو حقیقت است. البته ترکیبی که مأنوس ماست، در آنجا نیست ولی علی ای حل، دو چیز با هم ظهور پیدا کرده اند.(26)


سوال. استاد: تشکیک نیست بلکه مظهریتِ یک مظهر است برای چند حقیقت. مثلا انسان برای مقولات که معقولات اولی هستند، در یکی از اینها ظهور پیدا کرده است. همین انسانی که به طور مستقیم محل ظهور معقول اولی است، محل ظهور معقولات ثانیه هم هست. یعنی معقولاتی که منشأ انتزاع دارد اما عروض خارجی ندارد. می توانیم بگوییم: آن معنا در این ظهور پیدا کرده است ولی فعلا مجلای مستقیم و مباشری اش انسانیت است و مظهریتی هم دارد برای معنای ممکن الوجود بودن و نیز برای معنای معلول بودن و برای چیزهایی که منافاتی با مظهریت او برای انسان ندارد(27)


علی ایّ حال ما از ترکیب به این معنای مناسب با خودش دست بر نمی داریم. یعنی اگر عالمی را می بینیم، اگر افاعیل بگویید، افاعیلِ چند حقیقت بسیطه است و اگر ظهورات بگویید، همین طور است.


سوال. استاد: روایتی هست در ج 4 بحار ص 166 که مرحوم مجلسی بعد از ذکر آن می گویند: بيان اعلم أن هذا الخبر من‏ متشابهات‏ الأخبار و غوامض الأسرار التي لا يعلم تأويلها إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ‏ و السكوت عن تفسيره و الإقرار بالعجز عن فهمه أصوب و أولى و أحوط و أحرى و لنذكر وجها تبعاً لمن تكلم فيه على سبيل الاحتمال‏.


این روایت در توحید صدوق باب اسماء الله تعالی آمده است. در اصول کافی هم در باب حدوث اسماء آمده است


آنچه مستقیماً به بحث ما مربوط می شود، نسخه ی توحید صدوق روایت است که مرحوم طباطبایی با آن موافق نیستند:


إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ‏ اسْماً بِالْحُرُوفِ‏ وَ هُوَ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْحُرُوفِ غَيْرُ مَنْعُوتٍ اما خودش موصوفِ به حروف نیست و لفظ نیست و از حروف تشکیل نشده است. که مرحوم طباطبایی در تعلیقه می فرمایند: هذا من قبيل النقل بالمعنى ارتكبه بعض الرواة إصلاحا للمعنى على زعمه مع منافاته البيّنة لسائر فقرات الرواية.


اما در کافی دارد: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ‏ اسْماً بِالْحُرُوفِ‏ غَيْرَ مُتَصَوِّتٍ یعنی اسمی را آفریده که منعوتِ به حروف نیست یعنی اسم است ولی حرف ندارد. اسم غیر صوتی است. ذهنتان نرود به سراغ صوت و لفظ نه اینکه اسمی به حروف خلق شده و خدا حرف ندارد.


حالا چه نسخه توحید باشد که یعنی حروفی است علی ایّ حال، غیر لفظی و چه نسخه که کافی که اسمی است که ذهنتان سراغ حروف نرود، ادامه ی روایت که خیلی جالب است اول می فرماید: پایه این حروف، چهار تاست. قبلاً عرض کردم که عدد چهار در این علوم خیلی مهم است. حتی جدول جفر جامع که از علوم انبیا و اوصیاء است. امام کاظم علیٌّ ابنی ینظر مثلی فی الجفر الذی ینظر فیه الا نبی او وصی نبی.(37)


سوال. استاد: آنچه از علم جفر در دست ماست، ناقص است.


استخراج کتاب قواعد علامه از علم جفر توسط شیخ بهایی و نساختن سد برای سامرا توسط خواجه(39)


پاک شدن خانه ای از جدول علم جفر توسط حضرت بقیة الله (40)


علی ایّ حال، عدد چهار مهم است. [ خورشید و ماه، روز و شب ]


تعلیم جدول علم جفر در کتاب خزائن مرحوم نراقی (46)


در این روایت حضرت می فرمایند: این اسم چهار رکن دارد. یکیش باطن آنهاست و سه تایش فقط ظهور کرده است. این سه تا هرکدام چهارتا شعبه دارد که می شود 12 تا. و از هر کدام از این دوازده تا سی تا اسم ناشی شده است که می شود 360 تا. ِ فَأَظْهَرَ مِنْهَا ثَلَاثَةَ أَسْمَاءٍ لِفَاقَةِ الْخَلْقِ إِلَيْهَا وَ حَجَبَ مِنْهَا وَاحِداً وَ هُوَ الِاسْمُ الْمَكْنُونُ الْمَخْزُون‏ . . . تا (55).


حروف، غیر از آن حقائق بسیطه ای که دارد، یک معانی ای دارند.


دقیقه 64: سوال درباره اینکه فرمودند: کلمةُ الله ما هستیم
اسئلک بما نطق فیهم من مشیتک فجعلتهم معادنا لکماتک بک تمت کلمات ربک   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

آفلاین محمد مهدی 121

  • ناظر
  • Hero Member
  • *****
  • ارسال: 653
ج: ***تفسیر سوره مبارکه قاف از جلسه 18تا44تابستان90***   
جلسه 27 ( 3 / 7 / 2011 )12/4/90یکشنبه
اسم مستأثر، باطن همان 72 حرف است. و لذا برای معصومین به مرحله ی ظهور نرسیده است. چون ظهور در او معنا ندارد. این اسم، باطن امر خود معصومین و ما یلی الربِّ خودشان است. و قرب و منزلت آنها نزد خدا هم از همین اسم مستأثر است. لذا مانعی ندارد که بگوییم: خودشلن اسم مستأثر خدا هستند.
یکی از حاضران: میرزا جواد آقا در کتاب لقاء الله فرموده اند: ائمه خودشان اسم اعظم هستند.
حضرت فرمودند: تا جایی که در ذهن من است، تفاوت جوهری بین اسم اعظم و اکبر به خاطر ندارم. در اینکه دو تا مقصود باشند، باید شاهدی جست.
سوال: عبارت کافی و توحید چه تفاوتی دارد که شما فرمودید: عبارت توحید به درد ما می خورد؟ استاد: چون بحث ما بر سر حروف بود. در نسخه توحید، می فرماید: این خلقی که چهار عضو دارد و کلمه تامه است و قبل و بعد ندارد، تمام اینها بالحروف خلق شده اند. پس معلوم می شود که ما یک حروفی داریم که لفظ و مُنطَق نیست. به همین جهت فرمودند: خداوند به لفظ در نمی آید و حرف نیست. اگر عزوجل نبود، هو به اسم بر می گشت ولی حالا به خود خدا بر می گردد. یعنی خلق کردنش او با حروف است اما منعوتِ به حروف و الفاظ نیست.(8)
آقای طباطبایی فرموده اند: بالحروف دوم در نسخه توحید زائد است. یعنی ان الله خلق اسماً بالحروف غیر منعوت یا غیر متصوت. پس معنایش این نیست که اسمی به حروف و اسمی که به حروف است. بلکه اسم تمام شد اما وصفش این است که منعوتِ به حروف نیست و اسمی است از غیر سنخ حروف و الفاظ. نسخه ها هم مؤید همین است.
سوال. استاد: خداوند اسمی را آفریده بالحروف، آیا یعنی خدا لفظی را آفریده؟ نه. او بالحروفِ غیر منعوت. یعنی غیرموصوفٍ بالحروف و این حروف به ذات او مربوط نیست. ولی در عین حال: اسماً بالحروف. این اسم بالحروف است اما اینگونه نیست که وصف برای مسمی باشد و نعت او باشد و به ذات او برگردد و اصلاً از سنخ لفظ نیست(10)
سوال. استاد: این اسم و کلمه ی تامه ای است که مبدا تمام 360 گانه ی حُسنی است. این اسم چهار تا رکن دارد و متشکّل از چهار جزء است. تمامیّتش هم به همین چهار رکن داشتنش است. از این چهار رکن، سه تایش ظهور کرده است. 390 اسم حُسنی از او انتشاع و نشو و نما پیدا کرده است(13)
سوال. استاد: با اینکه روزهای سال قمری، 255 و روزهای سال شمسی 365 رئز است، چند روایت جالب داریم که سال را به 360 روز بیان کرده اند. یعنی نقیصه و اضافه را به حساب نمی آورند. یعنی سال به عنوان یک دوره ی کامل 360 روز است.
سوال. استاد: سنة هم مثل دایره دور می زند. شمس این دایره را ظرف یک سال دور می زند و تقریباً هر روزی در مقابل یک درجه از 360 درجه قرار می گیرد. هر برجی سی درجه است.
سؤال. استاد: چیزی که من عرض می کنم بیضی نیست. مدار زمین است که به صورت بیضی است. خود این دایره حرکت شمس بیضی نیست. فقط مایل است. که سبب میل شمس می شود. البته اوج و حضیض دارد.(17)
سوال: اینکه فرمود: بالحروف غیر منعوت، منظور از حروف، حروف معجم است؟ استاد: نه، یعنی این حروف را آنجا نبرید وصفِ برای ذات نگیرید. اسم توصیفِ مسمی است ولی این حروف، توصیف مسمی نیست. چون خدا منعوتِ به حروف نیست. ولی این اسم به حروف است. سائل: آیا منظور از حروف، حروف الفبا است؟ استاد: فرموده: فجعلها کلمةتامة علی اربعة اجزاء. سائل: بالحروف غیر منعوت یعنی چه؟ استاد: خدا به حرف بودن موصوف نمی شود.
آقای طباطبایی در تعلیقه بر بحار فرمودند: بالحروف را دیگران بوده و اضافه کرده اند.
سوال. استاد: منعوت بودنِ به یک حرف و لفظ، این است که این می رود آنجا. اینطور نیست که خود حرف به عنوان حرف بودنش وصف خدا بشود. نمی توان گفت ذات خدای متعا، متشکل از حروف است.(20)
صاحب جواهر می گوید: هر جا بین نقل شیخ و صدوق و کلینی تعارض شد، کلینی اضبط است.
سوال. استاد: اسمی که حضرت فرموده اند، وراء آن اسماء زیادی هست. یعنی بالاتر از اسم مستأثر نیست. به نظر می رسد که ریختِ انتشاعش و اینکه 360 اسم از آن حاصل می شود، دلالت دارد که در مرتبه ی متأخر است و ممکن است خیلی از اسماء دیگر قبل از آن باشد.
سوال: اگر مخلوق است محدود است. پس چرا درباره این اسم فرموده است: غیرُمحدودٍ؟ استاد: در خیلی از جاها منظور از حدود، حدود شش گانه است: بالا پایین راست چپ جلو و عقب. در اینجا هم می گوید: محدود، یعنی این اسمی است که در جهات مکانی در نمی آید. یا اینکه منظور، حدود جسمانی باشد.(24)
مرحوم سبزواری حدوث جدیدی را اصطلاح کرده اند به نام حدوثِ اسمایی. که با حدوث ذاتی و زمانی و رتبی و . . . فرق دارد. شاید خلق در این روایت هم تعبیری باشد از حدوث اسمایی.
در زیارت جوادیه در بحار آمده و البته علامه مجلسی درباره روایت بودن یا نبودنِ آن بحث کرده اند:السَّلَامُ‏عَلَى‏مَنْ‏جَعَلَ‏اللَّهُ‏إِمَامَتَهُمْ مُمَيِّزَةً [ جدا کننده ] بَيْنَ الْفَرِيقَيْنِ [ کافر و مسلمان. به نظرم در آن زمان اصطلاح فریقین برای شیعه و سنی رایج نبوده است. اگر بخاری بعد از حکومت آل بویه بود، اینگونه نمی نوشت که به درد ما بخورد ] كَمَا تَعَبَّدَ بِوَلَايَتِهِمْ أَهْلَ الْخَافِقَيْنِ[ شرق و غرب] السَّلَامُ عَلَى مَنْ أَحْيَا اللَّهُ بِهِ دَارِسَ حُكْمِ النَّبِيِّينَ [ حکم مندرسِ پیامبران ] وَ تَعَبَّدَهُمْ [ به مَن بر می گردد ] بِوَلَايَتِهِ [ یعنی ولایت الله ]: یعنی همانطور که خدای متعال خافقین را منعبد کرده است به ولایت ائمه، خود ائمه را متعبد کرده به ولایت خودش. لِتَمَامِ كَلِمَةِ اللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ [ برای اینکه کلمةالله تام شود. واژه کلمه در آیات، بحث شیرین تفسیری ای دارد. ساده ترین وجه کلمة الله در اینجا این است که ناظر باشد به آیه ( و جعل کلمة الذین کفروا السفلی و کلمة الله هی العلیی ) کلمة الکفر یعنی مسلک کفر مرام دوری از آخرت و مراحل آن. در مقابلش کلمة الله یعنی مسلک توحید و مسلک حق و دین اسلام. شاهدش هم ( اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی ) است. یا آیه ( تعالوا الی کلمة سواء بیننا ان لا نعبد الا الله ) البته آیاتی دیگری هم هست که کلمه در آن به معانیِ دیگری به کار رفته است. در چند آیه صریحاً به حضرت عیسی کلمه اطلاق شده است. ( کلمة من الله ) و ( کلمته القاها الی مریم ) کلمه در اینجا یعنی کُن به قرینه ( ان مثل عیسی عند الله کمثل آدم خلقه من تراب ثم قال له کُن فیکون ) چون حضرت عیسی پدر نداشتند و ایجادشان به وسیله روح بود. البته همه مخلوقات می توانند کلمه باشند ولی حضرت به این جهت اولویت دارند. در آیات دیگر هم داریم که: ( تلقی آدم من ربه کلمات ) و ( اذ ابتلی ابراهیم ربه بکلمات ) که باید روی آن تأمل کرد. ( تمت کلمة ربک صدقاً و عدلاً ) هم داریم. در روایات هم تعبیر کلمات الله التامات زیاد آمده است. چندین مورد هم ( حقت کلمة ربک ) داریم.
آنچه به ذهن من می آید این است که: وقتی مراحلی از خلقت صورت می گیرد، باطل بدون در نظر گرفتن مراحل بعدیش، جلوه می کند. ( اما الزبد فیذهب جفاء . . . کذلک یضرب الله الحق و الباطل ) کلمه غیر تامه یعنی کلمه ای که باطل نما است. اما وقتی تامه شد، یعنی تمام امکانات استعدادیِ او و هر چه کمال برای او ممکن است، به فعلیت رسیده است. ( یبطل الباطل و یحق الحق بکلماته ) پس کلمه غیر تامه یعنی هر چه برایش امکان دارد، به فعلیت نرسیده است.
سوال: فاتمهن یعنی چه؟ استاد: در مرجع ضمیر دو احتمال است که خدا باشد یا حضرت ابراهیم. (55)
سوال. استاد: به همه ی موجودات می شود کلمه گفت. در شرح منطق مرحوم آشتیانی درباره کلام گفته اند: روح کلام این است که: اظهار ما فی البطون. هر چیزی که حالت خفاء و کمون دارد، وقتی ظهور پیدا می کند، می شود کلمه.
بعضی موارد ممکن است مراد از کلمه، کلمه وجودی نباشد بلکه کلمه ی وجودی یکی از احتمالات است مانند ( فتلقی آدم من ربه کلمات ) که ممکن است مراد از کلمات، اسماء مبارک ائمه باشد نه وجودشان . در ( ما نفدت کلمات الله ) هم احتمال اینکه مراد کلمات قرآن و وحی باشد وجود دارد ولی یک مورد که خیلی واضح است که منظور از کلمه، کلمه ی وجودی است، . . . استاد خبر مبتدا را نفرمودند!] السَّلَامُ عَلَى شُهُورِ الْحَوْلِ وَ عَدَدِ السَّاعَاتِ وَ حُرُوفِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فِي الرُّقُومِ الْمُسَطَّرَات [ انشاء الله توضیحش مال فردا ] (73)
سوال درباره وضع تعیینی
یا من یسمی بالغفورالرحیم   __________________
 اللهم صل علی محمد وآ ل محمد وعجل فرجهم والعن من عاداهم
اللهم صل علی فاطمة وابیها وبعلها وبنیها والسر المستودع فیها ان تصلی علی محمد وآل محمد وان تفعل بی ما انت اهله ولا تفعل بی ما انا اهله یا اهل التقوی والمغفرة
قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم :عنوان صحیفة المؤمن حب علی بن ابی طالب علیه السلام
یا مرتضی علی مددی" وهوالعلی العظیم "1001 ,اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد وآل محمد وآخر تابع له علی ذلک اللهم العنهم جمیعا بعدد ما احاط به علمک وبعدد فضائل امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام وبعدد رذائل اعدائه
اللهم العن قاتلی فاطمة الزهراء

کلیدواژه ها: